Obama zet mes in de topsalarissen

Obama legt het salaris van bedrijven die staatshulp kregen aan banden. Maar in Londen en New York maken bankiers zich alweer op voor de Kerstbonussen.

Lid worden van die exclusieve country club? Eerst even aan Obama vragen. Dat wordt staande praktijk voor de top-25 bestuurders van zeven Amerikaanse bedrijven. Deze vergaande restrictie is onderdeel van een plan dat Obama’s ‘beloningstsaar’ Kenneth Feinberg de komende dagen zal indienen. In de VS lijkt de regering-Obama hiermee in te spelen op de volkswoede die uitbrak nadat duidelijk werd dat op Wall Street dit jaar gewoon weer miljarden aan bonussen zullen worden uitgekeerd, terwijl de werkloosheid blijft toenemen.

Het plan, dat vannacht uitlekte, heeft betrekking op de zeven bedrijven die de meeste steun ontvingen van het 700 miljard dollar (467 miljard euro) tellende noodprogramma van de staat sinds het uitbreken van de crisis. Het gaat om verzekeraar AIG, de banken Citigroup en Bank of America en de autofabrikanten General Motors, Chrysler en de daaraan gelieerde financieringspoten GMAC en Chrysler Financial.

Het ministerie van Financiën zal de zeven bedrijven binnen een paar dagen opdragen het basissalaris van hun topbestuurders met 90 procent te verlagen. Gemiddeld zullen de totale beloningen (inclusief de bonussen) gehalveerd worden. Daarbij moeten alle uitgaven van meer dan 25.000 dollar – zoals het lidmaatschap van de country club of de aanschaf van privévliegtuigen en dienstauto’s – per geval ter goedkeuring worden voorgelegd aan de staat.

De maatregel van Feinberg is internationaal gezien baanbrekend. Gisteren nog kon de president van de Britse centrale bank Mervyn King in een televisie-interview geen enkele concrete maatregel noemen die de snel stijgende bonussen in de Londense City aan banden legt. De bonussen van de Britse bankiers stegen ten opzichte van vorig jaar met 50 procent tot 6 miljard pond. King zoekt de oplossing vooral in structurele maatregelen, door aan te dringen op het opsplitsen van banken in veilige nutsbanken en zakenbanken die meer risico’s nemen.

[Vervolg Bonussen: pagina 13]

In de bonuspot zitten miljarden

[Vervolg Bonussen van pagina 1]

De maatregelen in de VS gaan verder dan wat de G20-landen in september in Pittsburgh afspraken over beperkingen van bankiersbeloningen. Daar werd afgesproken dat langjarige gegarandeerde bonussen verboden moesten worden, financieel ongezonde banken helemaal geen bonus meer mogen uitkeren en dat bonussen veel meer in aandelen dan in contanten uitbetaald moeten worden. Feinberg voert nu een aantal van die afspraken uit, terwijl juist werd gedacht dat de VS het meest zou gaan tegenstribbelen tegen de G20-afspraken.

De internationale afspraken hebben intussen weinig effect op het gedrag op Wall Street of in de City. Banken die een jaar terug slechts met overheidssteun overeind konden blijven, zetten alweer miljarden apart voor hun bonuspotten. Goldman Sachs bijvoorbeeld, dat recent de hoogste kwartaalwinst ooit boekte, oormerkte 16,7 miljard dollar. Morgan Stanley bleek gisteren ruim 10 miljard dollar gereserveerd te hebben. Citigroup, dat nu aan banden wordt gelegd, zette 5,3 miljard apart, Bank of America 3,3 miljard.

Inmiddels is wel duidelijk dat juist door de crisis de overgebleven zakenbanken hogere winsten kunnen maken, omdat door het wegvallen van Lehman Brothers en Bear Stearns de concurrentie is afgenomen. Bedrijven die geen steun kregen of de kapitaalinjecties al hebben terugbetaald, zoals Goldman Sachs en JPMorgan, hebben geen last van de maatregelen van de regering-Obama.

De zeven bedrijven die nu aan banden gelegd worden, zullen hard moeten ingrijpen. Bij AIG’s handelsdivisie bijvoorbeeld, mag niemand meer verdienen dan 200.000 dollar. Die restrictie geldt op zich niet voor de deze zomer benoemde bestuursvoorzitter van de verzekeraar, Robert Benmosche. Duidelijk is wel dat Feinberg de huidige beloning van Bermosche (7 miljoen dollar, waarvan 4 miljoen als bonus) te hoog vindt. AIG kreeg in totaal 180 miljard dollar aan overheidssteun toen ze in september vorig jaar instortte.

Dezelfde Benmosche was gisteren de eerste Wall Street-bestuurder die openlijk protesteerde tegen het plan van Obama. Tegen persbureau Reuters zei hij dat „je je mensen nog steeds op een concurrerend niveau moet betalen”. Dat is precies de kritiek die volop zal losbarsten bij alle banken die hun topbankiers nu minder kunnen belonen.

Beloningstsaar Feinberg lijkt zich daar niets van aan te trekken. Met de stappen die hij wil zetten, gaat Amerika plotseling internationaal voorlopen. De Nederlandse positie als voorloper, waar minister Bos (Financiën, PvdA) graag mee pronkt, komt zo onder druk. De in de Nederlandse bankencode vastgelegde beloningsmaatregelen zijn vrijwillig en beperken zich tot de raden van bestuur. Van maatregelen bij de vier grote banken die staatssteun ontvingen (ING, SNS Reaal, ABN Amro en Fortis) is tot nu toe geen sprake.