Laura denkt hardop

In Iemand moet het doen uit Laura van Dolron onvoorspelbare kritiek.

In de finale zegt deze ‘stand up filosoof’ dat we liever voor elkaar moeten zijn.

In Iemand moet het doen doet Laura van Dolron wat ze al veel vaker heeft gedaan – en dat is een aanbeveling. Haar eerste solovoorstelling bij het Nationale Toneel heeft dezelfde vorm als de eerdere Frascati-producties Laatste nachtmerrie en Laura en Lars, die van de ‘stand-up philosophy’: Van Dolron staat of zit op een kaal toneel en praat en denkt hardop voor zich uit. Ze is geroemd om die ‘eerlijke’ theatervorm, en de zelfbedachte term prijkt nu als aanbeveling op de poster van het Nationale Toneel – iets waar Van Dolron dan weer relatieverende grapjes over maakt.

Van het Nationale Toneel mocht ze op reis, en dat deed ze: ze ging op stilteretraite in Thailand, bezocht een kluizenaar in Spanje en Palestijnse jongeren in Jeruzalem, en volgde een workshop ‘woede omzetten in liefde’ in Groningen. „Ik wilde het eigenlijk liever andersom doen”, zegt ze, „maar zo’n workshop was er niet”.

In haar voorstelling vlecht ze haar reiservaringen in het mozaïek van haar opvattingen en overwegingen, en paart de alternatieve levenswijzen die ze ontdekte aan kritiek op de westerse maatschappij: op Wilders, het kapitalisme, het consumentisme en het integratiedebat. Knap is dat Van Dolron daarbij nooit voorspelbaar wordt; juist als je denkt dat ze zich wel heel veilig in links-progressieve hoek opstelt, mondt de monoloog na een onnavolgbaar gedachteparcours plots uit bij het tegenovergestelde: in een intelligente paralel tussen de Palestijns-Israëlische strijd en de kwestie China en Tibet verwijt ze de ‘Linkse Kerk’ opportunisme en gedraai: „Het is lang niet zo hip om anti-Chinees te zijn, als het is om anti-Israëlisch te zijn. Dat is omdat China als alternatief voor Amerika wordt gezien. Maar nu Obama president is, en Amerika dus misschien goed, is het allemaal opeens heel verwarrend.”

Zo zitten er meer knappe tournures in de voorstelling. Over hoofddoekjes: „Mascara is toch ook een verhulling van je echte wimper? Foundation van je echte huidskleur?” Wij verhullen ons voortdurend, zegt Van Dolron, achter make-up, spullen, status, macht. En toch willen we per se onder die hoofddoekjes kijken. „Er zit haar onder, mensen, gewoon háár.”

In de finale koppelt ze niet al te voorspelbare kritiek op het kapitalisme aan een hartverwarmend pleidooi om liever voor elkaar te zijn. En trouwens: ook voor critici die haar niet origineel vinden, heeft ze haar woordje klaar: „Als marketeers en politici keer op keer met dezelfde boodschap mogen komen, waarom zou ik daar als kunstenaar dan ‘origineel’ op moeten reageren? Als er niets verandert, vertel ik het nog een keer.”

Het is waar: of wat Van Dolron zegt origineel of vernieuwend is, zelfs of het wel theater is, doet er helemaal niet toe – het is Belangrijk. Iemand moet het doen, inderdaad. En het is goed dat Van Dolron het doet.

Theater

Iemand moet het doen

Door Laura van Dolron. Nationale Toneel, Den Haag. T/m 14 nov.

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Solovoorstelling

In de onderkop bij het artikel Laura denkt hardop (22 oktober, pagina 25) staat ten onrechte dat Iemand moet het doen de eerste solovoorstelling van Laura van Dolron is. Zij had al solovoorstellingen bij Frascati, dit is haar eerste solovoorstelling bij het Nationale Toneel.