Eerst interactie, daarna pas seks

Filmmaker Petra Joy wil vrouwvriendelijke porno stimuleren. Zaterdag reikt ze de Petra Joy Awards uit.

„Ik wil dat vrouwen laten zien wat zij erotisch vinden.”

Twee donkerharige jonge vrouwen staan in een keuken. Ze drinken rode wijn. De sfeer is broeierig, en na wat om elkaar heen te hebben gedraaid, zetten ze hun glazen neer. Een van hen gaat op het aanrecht zitten en laat zich langzaam achterover zakken, de andere vrouw gaat tussen haar benen staan. Langzaam ontbloot de liggende vrouw haar buik, de ander zoent zacht haar navel en daalt met omtrekkende bewegingen naar beneden af. De liggende vrouw gooit haar hoofd in haar nek.

Dit is vrouwvriendelijke porno. Gemaakt door en voor vrouwen. Wat daar vrouwvriendelijk aan is? Het verhaal speelt – meer dan in traditionele pornofilms – een rol. Er wordt meer aandacht besteed aan de interactie tussen de acteurs dan in de standaardpornofilm. De vrouw kijkt bovendien niet hitsig in de camera, maar naar de man, of andere vrouw. Dat wil overigens niet zeggen dat het allemaal zoet, zacht en lief is. En ook het clichématige pornoscenario – pizzabezorger belt aan, vrouw doet open, enzovoort – wordt niet geschuwd. Verschil is dan wel dat er tussen pizzajongen en vrouw een interactie plaatsvindt alvorens wordt overgegaan tot actie.

Deze porno voor vrouwen bestaat ruim twintig jaar, maar vormt nog steeds een bijna te verwaarlozen deel van het totale porno-aanbod. Hanni Jagtman van Mail & Female, een winkel met onder meer vrouwvriendelijke porno, gokt dat het gaat om een cijfer ver achter de komma.

En daar wil de Britse filmmaker Petra Joy (artiestennaam) graag iets aan doen. Joy schreef een prijsvraag uit: maak een eigen pornofilmpje van maximaal vijf minuten. „Ik wil vrouwen uitdagen om ons te laten zien wat zij erotisch vinden.” Omdat Joy een glijmiddelfabrikant als sponsor heeft gevonden, kan ze de winnaars van de prijsvraag, die zaterdag op het Porno Festival in Berlijn bekend worden gemaakt, ook prijzengeld (800 euro) geven.

De kwaliteit van de films die ze tot nu toe ontving is hoog, volgens Joy. „Veel gezoen en voorspel, maar ook strap-on seks (seks met een voorbinddildo) en voetfetisj. Het laat goed zien hoe gevarieerd en gelaagd de vrouwelijke seksualiteit is.”

Ook een 28-jarige filmmaakster uit Amsterdam, die niet met haar naam in de krant wil, stuurde een filmpje in. Al tijdens haar jaren op de kunstacademie had ze de wens eens een mooie vrijscène te filmen. Het bestaande porno-aanbod kon haar niet bekoren: meisjes die onderdanig aan alle kanten genomen werden.

De filmmaakster onderzocht eerst wat vrouwen opwindend vinden. „Vrouwen kijken graag naar mooie mensen, maar wel met een natuurlijk lichaam, dus zonder siliconen en overdreven spierpartijen. Verder is het van belang dat het genot en het plezier van de man en de vrouw duidelijk blijken, en dat de vrouw niet onderdanig is aan de man.”

Haar filmpje is geïnspireerd op het burleske tijdperk, jaren twintig, Parijs. „Jonge vrouwen die ondeugend op de foto gingen, maar dan wel met lang ondergoed aan.” De vrouw in het filmpje speelt met een grote zwarte waaier en kleedt zich langzaam uit. Alles is in zwart-wit, behalve de knalblauwe strik tussen haar borsten. Het is een kunstzinnig filmpje, en, benadrukt ze: „Met een grote knipoog gemaakt.”

Veel vrouwelijke filmmakers maken hun films vanuit een feministisch motief. Zo is Petra Joy films gaan maken om de vrouwelijke seksuele fantasie te verbeelden, omdat zij vond dat dit in de mainstreamporno niet gebeurde. Joy werkt daarbij niet met porno-acteurs maar met amateurs. „Ik wil oprechte passie en chemie zien. Bovendien gebruik ik veel verschillende soorten vrouwen. Ik wil dat vrouwelijke kijkers zich met deze vrouwen kunnen identificeren.” Niet alle vrouwenporno ziet er zo uit. Joy: „En er zijn ook vrouwelijke makers die met porno-acteurs werken, die porno maken net als mannelijke regisseurs, inclusief cum shots [waarbij de man klaarkomt]. Het feit dat een vrouw een film regisseert, maakt een film niet per se alternatief of feministisch.”

Neemt alternatieve porno nu een vlucht? Ella van der Gang, porno-expert en inkoper bij Mail & Female, ziet wel een groeiende vraag: twee jaar geleden verkochten ze nog 30 films per jaar, nu 250.

Waardoor een film precies aantrekkelijk wordt voor vrouwen, is een doorlopend gespreksonderwerp bij Mail & Female. Jagtman: „We zijn steeds op zoek naar criteria waaraan een film moet voldoen om opwindend te zijn. Eén daarvan is dat de kijker serieus wordt genomen en niet uitsluitend als een geile rukker wordt beschouwd. Intelligent gemaakt met normale acteurs die normaal acteren. Als daarbij ook nog een psychologisch aspect wordt uitgediept dan is porno een interessant medium.”

Die films kunnen vrouwen weer inspireren in hun seksualiteit en helpen hun seksuele identiteit te bepalen, zegt Van der Gang. Ze geeft een voorbeeld. „Ik ken verschillende jonge vrouwen die ervoor kiezen een periode, een jaar bijvoorbeeld, geen seks te hebben. Ze hebben even genoeg van vriendjes en gaan zelf experimenteren met speeltjes en porno. Op die manier onderzoeken ze hun seksualiteit: wat vind ik fijn, wat wind me op? En daar kan porno voor vrouwen bij helpen.” Uiteraard is dit niet de enige manier waarop porno gebruikt kan worden. Jagtman: „Je moet er opgewonden van worden en er een blij gevoel aan overhouden.”

Ook filmmaker Joy ziet porno als een manier om de vrouwelijke seksualiteit meer reliëf te geven. „Door mijn eigen fantasieën en die van mijn vriendinnen vorm te geven, bestrijd ik de stereotypes over vrouwelijke seksualiteit en hoop ik andere vrouwen uit te dagen hun fantasieën uit te leven – zonder dat ze zich daarvoor schamen.”

Natuurlijk is porno, ook die voor fijnproevers, niet voor iedereen. Maar, zegt Joy, veel vrouwen die zeggen niet van porno te houden, kennen meestal alleen de mainstreamvariant waarin het gaat om de bevrediging van de man en die vaak grof en lelijk gemaakt is. Joy: „Waar het mij om gaat is dat we nu kunnen kiezen hoe we de vrouwelijke seksualiteit gerepresenteerd willen zien. Niet dat we het hele pornogenre hoeven te veroordelen omdat het de vrouwelijke lustbeleving op zo’n stereotype en incorrecte manier verbeeldt.”

De Petra Joy Awards worden zaterdag door Petra Joy uitgereikt op het Porno Festival in Berlijn. Dat festival begint vandaag en duurt t/m 25 oktober. Inl: www.pornfilmfestivalberlin.de. Meer over de awards: www.joyawards.com