Een diepvries voor een miljoen klanten

Sinds vanmorgen heeft stamcelbank Cryo-Save een notering aan de Amsterdamse beurs, naast de notering in Londen. Er is geen emissie gedaan, want er is geld genoeg in kas.

De metershoge witte tank voor het gloednieuwe zwartstenen gebouw is onmiskenbaar, dit is de vloeibare stikstof die ervoor zorgt dat de stamcellen in de kelder opgeslagen in roestvrijstalen tanks ‘eeuwig’ houdbaar blijven. Het bedrijf Cryo-Save bewaart in Niel, even onder Antwerpen, stamcellen van 115.000 klanten bij een temperatuur van min 180 graden Celsius. Het is de grootste stamcelbank van Europa.

Cryo-Save – 220 medewerkers, aanwezig in 38 landen, hoofdkantoor in Zutphen – groeit hard. In 2008 had het een omzet van 29,5 miljoen euro, tweederde meer dan het jaar ervoor. Per kwartaal komen er 7.000 klanten bij, en ook daar zit een stijgende lijn in. Die groei moet met name komen uit Frankrijk en India, waar het bedrijf zijn activiteiten op korte termijn wil uitbreiden. De stamcelbank in Niel die vorige maand in gebruik is genomen, kan het aan. „We hebben hier ruimte voor 1 miljoen klanten”, zegt financieel directeur Arnoud van Tulder.

Vanmorgen kreeg Cryo-Save een notering aan de beurs Euronext in Amsterdam. Het bedrijf gaf daarbij geen nieuwe aandelen uit, zegt Van Tulder: „We hebben op dit moment meer dan voldoende geld. Bij onze halfjaarcijfers stond er 9 miljoen euro aan kasgeld op de balans.” Het gaat echter om een extra notering naast die aan de Londense beurs AIM, waaraan het bedrijf al sinds november 2007 genoteerd is. Van Tulder: „In Londen waren we te onzichtbaar tussen de meer dan 2.800 bedrijven die daar op de beurs staan. Bovendien was het voor particulieren erg ingewikkeld om aandelen te kopen op deze vrij onbekende beurs. Dat moest in veel gevallen via het hoofdkantoor van hun bank.”

Euronext geeft volgens Van Tulder „veel meer zichtbaarheid” aan wat Cryo-Save doet. Hij hoopt niet alleen nieuwe beleggers te interesseren, maar vooral ook in het algemeen meer naamsbekendheid te krijgen voor zijn bedrijf. „En zo meer klanten krijgen natuurlijk.”

De activiteiten van Cryo-Save zijn niet onomstreden. Het bedrijf verzamelt navelstrengbloed van pasgeborenen en isoleert daaruit stamcellen die het opslaat. Deze zouden later gebruikt kunnen worden voor de aanmaak van nieuwe cellen die de kinderen later in hun leven van bepaalde ziekten zouden kunnen genezen. Ouders betalen 1.800 euro aan Cryo-Save om de stamcellen van hun kind voor een periode van 20 jaar op te slaan. Daarna moet het contract verlengd worden, volgens Van Tulder zou dat neerkomen op nog eens 900 euro voor 20 jaar verlenging. „Bij ons zijn de stamcellen gereserveerd voor eigen gebruik, dus altijd beschikbaar en nooit problemen met afstoting.”

Cryo-Save kreeg zware kritiek toen het in 2002 via de zogeheten blije doos reclame maakte bij aanstaande ouders. Het werd bangmakerij verweten. „Onze folder zat tussen de pampers en de rijstepap”, zegt Van Tulder, die het nu afdoet als een vergissing, „een kinderziekte”.

Tegenwoordig voert Cryo-Save zijn marketing vooral via de dokter. „Onze verkopers gaan langs bij gynaecologen en verloskundigen. We willen het niet mooier voorstellen dan het is, niet oververkopen”, zegt Van Tulder.

Even later stelt hij boud dat „van meer dan 70 ziektes is bewezen dat je ze kunt genezen met stamcellen”. Er is veel technische kennis nodig om de juiste contouren te bepalen in het woordgebruik van Cryo-Save. Het bedrijf laat bijvoorbeeld achterwege dat het soms juist voordelig kan zijn stamcellen van een ander te gebruiken, bijvoorbeeld als de te behandelen aandoening een genetische oorzaak heeft; dan zit die immers ook in de stamcellen. Ook is soms het aantal stamcellen in de opgeslagen monsters niet voldoende voor een behandeling van een volwassene. Dan moeten er cellen bij van een tweede donor.

Maar volgens directeur-oprichter Marc Waeterschoot zijn er vanuit Cryo-Save inmiddels stamcellen uitgeleverd voor vier succesvolle stamceltransplantaties. Verschillende aandoeningen, zoals leukemie en een ernstige storing aan het afweersysteem, zijn ermee genezen. „Die kinderen leven allemaal nog. Twee andere kinderen met een agressieve hersentumor hebben het helaas niet gered.”

Cryo-Save ontmoet vooral sterke scepsis in Noord-Europa, veel minder in Zuid-Europa. De meeste klandizie heeft Cryo-Save in Spanje (goed voor ruim 40 procent van de omzet), gevolgd door Hongarije (17 procent), Italië (14 procent), Griekenland en de Balkan (samen 12 procent). Het succes in Spanje is deels een kwestie van geld, doordat grote particuliere verzekeringsmaatschappijen soms een deel van de kosten terugbetalen aan de Cryo-Save-klant. „In Zuid-Europa is men ook veel meer gewend voor zijn gezondheid te betalen” zegt Van Tulder. „En ook is de cultuur veel meer gericht op de familie, waardoor grootouders of ooms en tantes ook doneren voor stamcelopslag, bijvoorbeeld als geboortegeschenk.”

Behandeling met stamcellen is geen sciencefiction, zegt Van Tulder. Er zijn wereldwijd „al duizenden transplantaties met stamcellen” uitgevoerd. Hij noemt het „een biologische verzekering”. „We verwachten, gegeven de medische ontwikkelingen, dat 1 op de 400 klanten er baat bij zal hebben. Dat aantal ligt veel hoger dan bij bijvoorbeeld een brandverzekering op een huis.” Maar ook dat zijn toekomstprojecties.

Door de grote ramen in de hal kunnen bezoekers het laboratorium in kijken. Rechthoekige zakjes navelstrengbloed liggen geëtiketteerd op tafels, wachtend op verwerking. In de vloer zijn een paar glazen tegels gelegd, zodat ook de opslagtanks in de kelder zichtbaar zijn. „We willen heel open zijn”, zegt Waeterschoot, „We hebben niks weg te moffelen.”