Direct Wonen is niet echt weg uit Amsterdam

Amsterdam besloot vier jaar geleden het illegaal verhuren van sociale huurwoningen hard aan te pakken. Bemiddelaar Direct Wonen raakte vorige week zijn vergunning kwijt.

Ze begint rustig over het weer te praten. Dat het eigenlijk nog zo lekker is en dat ze haar winterjas voor niets uit de kast heeft gehaald. Maar al snel wordt Yvonne Swaans, mede-oprichter en directeur van huizenbemiddelaar Direct Wonen, serieus. En kort daarna wordt ze boos. Ze blijft kalm en rustig praten, maar ze wordt rood en haar ogen staan fel. Vanuit de vergaderkamer op het hoofdkantoor van Direct Wonen, nabij Scheveningen, noemt ze de handelswijze van de gemeente Amsterdam onbeschoft, schandalig en verkeerd.

Vorige week kreeg Direct Wonen te horen dat de vergunning om in Amsterdam te werken niet wordt verlengd door de gemeentelijke Dienst Wonen. De grootste huurbemiddelaar van Nederland mag geen zaken meer doen in de stad met de meeste huurhuizen.

In februari begon de afdeling handhaving van de Dienst Wonen een onderzoek naar de praktijken van Direct Wonen. De gemeente nam een steekproef van 57 appartementen waar Direct Wonen bemiddelde en stelde vast dat 13 appartementen sociale huurwoningen waren die niet onderverhuurd mogen worden. Vier appartementen zouden zijn verhuurd zonder toestemming van de eigenaar. Bij vijf woningen was de huurprijs hoger dan is toegestaan onder het zogenoemde puntensysteem, waarbij de maximale huurprijs wordt vastgesteld aan de hand van kenmerken als grootte van het appartement en aantal kamers. Verder beschuldigt de gemeente Direct Wonen ervan de administratie niet op orde te hebben. Bij ongeveer de helft van de bekeken transacties ontbraken documenten.

Dit is het resultaat van een langlopend onderzoek, zegt Willy-Anne van der Heijden van de afdelingen handhaving van de Dienst Wonen. In 2007 werd Direct Wonen ook al onderworpen aan een soortgelijk onderzoek. Toen werd de bemiddelaar gewaarschuwd. „En naast de officiële contacten hebben we ook veel gepraat”, zegt Van der Heijden. „Mevrouw Swaans heeft hier ook gezeten.”

In Den Haag spreekt Swaans de bevindingen van de gemeente fel tegen. Na de officiële waarschuwing heeft het bedrijf een code opgesteld voor werknemers. Het wordt ze op het hart gedrukt dat de regels „strikt” nageleefd dienen te worden. „Sindsdien bemiddelen wij geen verhuur van sociale huurwoningen. Daarvoor gebeurde dat incidenteel. In die sector van de markt hebben bemiddelaars niets te zoeken”, zegt Swaans. En de 13 voorbeelden uit de steekproef? „Wij hebben per abuis een lijst aangeleverd waar ook appartementen op stonden die bij ons waren aangemeld voor verhuur, maar die wij hebben geweigerd”, zegt Swaans.

Over het feit dat Direct Wonen verantwoordelijk wordt gesteld voor het handhaven van het puntensysteem is ze niet te spreken. „Dat is eigenlijk een zaak tussen eigenaar en huurder. Wij bemiddelen alleen”, zegt de directeur. „Als een huurder een woning te duur vindt, kan dit getoetst worden bij de huurcommissie. Of de huurder kan de woning niet accepteren. Het gaat te ver om ons daarvoor verantwoordelijk te houden, zoals Amsterdam doet.” In de code die Direct Wonen zelf opstelde, staat echter dat medewerkers geen appartementen mogen bemiddelen waarvoor de eigenaar meer vraagt dan het puntensysteem toestaat.

Uit het onderzoek van de Dienst Wonen blijkt dat bij de vijf gevallen waar dit wel gebeurde, eenmaal het drievoudige van de toegestane huur werd gevraagd. In drie andere gevallen was de prijs circa 350 euro hoger dan toegestaan. „Natuurlijk maken wij heel soms fouten”, zegt Swaans. „Maar dit was een selectieve steekproef, van al onze bemiddelingen. Betekent dat dat wij stelselmatig de prijsgrens overschrijden? Dat lijkt mij te kort door de bocht.”

De directeur stelt dat het puntensysteem niet spoort met de realiteit. „Een appartement aan de grachten mag misschien volgens het puntensysteem 500 euro kosten”, zegt Swaans. „Maar op die locatie zijn huurders bereid 1.100 te betalen. Waarom zou dat niet mogen? Op de koopmarkt mag het wel. Buiten de ring zijn genoeg betaalbare woningen.”

Van der Heijden lacht als ze hoort dat Direct Wonen zich beroept op het sturen van de verkeerde lijst. „Dat lijkt mij stug. Ze hebben het nooit gezegd tijdens het onderzoek, terwijl wij vaak contact hadden. Mocht het waar zijn, dan heeft Direct Wonen de administratie niet op orde en dat is ook zorgelijk.” Dat een steekproef niet voldoende bewijs oplevert, vindt Van der Heijden ook niet juist. „We doen al jaren onderzoek naar Direct Wonen. Dat levert een constant beeld op, met steeds dezelfde overtredingen, waar Direct Wonen onvoldoende op reageert.”

Direct Wonen is niet de enige huurbemiddelaar die de gemeente aanpakt. Tot vier jaar geleden bestonden de regels voor huurbemiddelaars wel, maar werden ze niet gehandhaafd. Na een grootschalig opsporingsonderzoek bleek dat er negen huurbemiddelaars waren die 1.400 woningen illegaal hadden onderverhuurd, waarvan 60 procent corporatiewoningen. De resultaten schokten de gemeente, waarna de handhaving van de regels voor bemiddelaars strenger is geworden. Bemiddelaars moeten een vergunning aanvragen en lopen nu daadwerkelijk het risico die kwijt te raken als ze niet aan de regels voldoen.

Het doel, volgens de Dienst Wonen, is tweeledig. Sociale huurwoningen zijn er om lage inkomens aan huisvesting te helpen, niet om geld aan te verdienen. En de gemeente wil ook dat goedkopere particuliere huurhuizen in de populaire binnenstad beschikbaar blijven. „Amsterdam moet een onverdeelbare stad blijven, met inkomensgroepen die door elkaar wonen. Wij willen geen Franse banlieues”, zegt Van der Heijden.

De bemiddelaars zijn verplicht te controleren hoeveel punten een particuliere huurwoning scoort. Is dat onder de 143, dan mag de huur niet meer bedragen dat wat er volgens het puntensysteem voor staat. Dit is maximaal 647 euro. Voor alle woningen die 143 of hoger scoren, gelden geen beperkingen. Dit is de geliberaliseerde markt. „Voor die duurdere huizen mag een verhuurder vragen wat hij wil”, zegt Van der Heijden.

Aan de Overtoom is Direct Wonen al niet meer te vinden. Op nummer 47 pronkte jarenlang het logo van het bedrijf boven het grote winkeliersraam, dat vol hing met advertenties. Tot vijf jaar geleden was het de belangrijkste vestiging”, zegt Swaans. Jaarlijks bemiddelde de medewerkers de verhuur van honderden appartementen, goed voor circa 20 procent van de omzet uit huurbemiddeling. „Het laatste jaar verhuurden wij slechts tientallen woningen in Amsterdam, goed voor 2 of 3 procent van de omzet”, zegt Swaans. „80 procent van de woningen die wij aangeboden krijgen, moeten wij afwijzen. Zo strikt is het.”

Maar Direct Wonen is niet echt weg van de Overtoom. In het pand zit nu Just Housing. Dat is de nieuwe naam van GIS Apartments, een Amsterdamse bemiddelaar met een vergunning die vorig jaar door Direct Wonen is overgenomen. Het bureau richt zich op expats die voor een korte tijd in Amsterdam een huis zoeken. De website is in het Engels, de huren beginnen bij 1.150 euro. Swaans: „De gemeente krijgt ons niet zo maar weg. Zo snel sluiten wij de winkel niet. Ook vechten wij het besluit van de gemeente aan bij de rechter. Wij zijn gebrand op een uitspraak.”