Betere raketten, maar minder veiligheidsgaranties

De alternatieve raketten die Amerika Polen gisteren beloofde zijn voor Rusland acceptabeler. Ze bieden Polen niet dezelfde bescherming.

Raketschild light. Zo worden de SM-3-raketten wel genoemd die de Amerikaanse vicepresident Joe Biden gisteren in Polen beloofde te stationeren in 2015. En dat is letterlijk: de onderscheppingsraketten die, vóór president Obama’s aankondiging van een alternatief, in september in silo’s aan de Poolse kust waren gepland, wegen ongeveer 15 ton. De SM-3’s zijn tien keer zo licht.

Toch ontlopen de prestaties van de raketten elkaar niet veel. De SM-3 heeft een iets kleiner bereik dan de ‘oude’ raketten, waarvan er intussen enige tientallen in Alaska en aan de Amerikaanse westkust staan opgesteld. Maar ze zouden voldoende zijn om de huidige en toekomstige generaties Iraanse raketten uit te schakelen. En daar is het Europese filiaal van het raketschild tegen gericht. De SM-3, die nu nog uitsluitend op schepen is geplaatst, heeft daarnaast bij tests bewezen aanmerkelijk trefzekerder te zijn.

Bidens belofte aan Polen behelst de stationering op een legerbasis van een nog te ontwikkelen landversie van de SM-3. De nieuwe versie van de SM-3 en bijbehorende radarapparatuur moeten in korte tijd, in een crisis, met vliegtuigen naar bedreigde plaatsten worden ingevlogen. Meer dan het tijdig aanwijzen van een vliegveld waar de toestellen hun lading kwijt kunnen, is op papier niet nodig. De eveneens per vliegtuig verplaatsbare radar – die ook nog ontwikkeld moet worden – kan naar een hele reeks locaties in de nabijheid van Iran worden gevlogen.

Het werkt zo: een SM-3 wordt gelanceerd wanneer een satelliet de hete uitlaatvlam van de vijandelijke raket detecteert. De satelliet waarschuwt op zijn beurt de SPY-radar die de raketlading buiten de dampkring volgt. De SM-3 wordt globaal naar de aanstormende raketkop gestuurd, waarna een zogeheten ‘kill-vehicle’ zich losmaakt. Dat manoeuvreert zich met behulp van hittegevoelige sensoren en stuurraketjes in de baan van de raketlading en ramt deze.

Het mobiele karakter van de SM-3 in Polen neemt deels de Russische bezwaren weg tegen een vaste basis onderscheppingsraketten in de buurt van Rusland. Maar de Poolse wens om een Amerikaanse veiligheidsgarantie met Amerikaans personeel en infrastructuur op Pools grondgebied kracht bij te zetten, lijkt Biden’s belofte dus niet te garanderen.

Tot 2015 (dus voor de landversie moet zijn ontwikkeld) moeten Amerikaanse marineschepen die zijn uitgerust met de SM-3 in de oostelijke helft van de Middellandse Zee en de Oostzee een Europese ‘paraplu’ vormen. Sinds 2004 patrouilleren zij in de Japanse Zee om met hun radar Noord-Koreaanse raketlanceringen te volgen en deze eventueel neer te schieten.

Gezien de snelle technologische ontwikkelingen is het allerminst zeker of deze SM-3 de pijler van de plannen voor een Europees raketschild blijft. Zo heeft de ontwikkeling van krachtige lasers aan boord van vliegtuigen recent belangrijke technische barrières genomen en zijn tests met gevechtsvliegtuigen bewapend met onderscheppingsraketten ook veelbelovend gebleken.