Postorderbedrijf was niet meer te redden

Het Duitse postorderbedrijf Quelle gaat vrijwel zeker failliet. Een stuk Duitse ondernemingsgeschiedenis ging ten onder aan mismanagement. Een appèl aan de politiek hielp niet.

Het is over en uit voor Quelle, een Duits postorderbedrijf met een geschiedenis van ruim tachtig jaar en een rolmodel voor het Wirtschaftswunder van de Bondsrepubliek. Voor deze dochter van het insolvente warenhuisconcern Arcandor/Karstadt, is geen koper te vinden. Een faillissement is onafwendbaar.

Curator Klaus Hubert Görg zei gisteren dat de talloze gesprekken die hij met potentiële investeerders heeft gevoerd, „niets hebben opgeleverd”. Op het laatst was Görg naar eigen zeggen bereid om voor Quelle „een negatieve verkoopprijs” te accepteren. Anders gezegd: een koper zou nog geld toe krijgen. Volgens hem is er nu geen alternatief meer. „De zaak zal als een klassiek bankroet worden afgewikkeld.”

De rond vijfduizend werknemers van Quelle in Duitsland krijgen tot eind van deze maand hun loon uitbetaald; daarna worden ze waarschijnlijk ontslagen. De woede onder hen is groot. „De schuldigen zitten in de bestuurskamers”, aldus een werknemer van Quelle in Berlijn vanmorgen. Ook vele honderden werknemers bij postbedrijven en drukkerijen, ingezet voor het drukken en verspreiden van catalogi van Quelle, moeten vrezen voor hun baan.

Quelle is sinds tien jaar onderdeel van Arcandor/Karstadt, de warenhuisketen die eerder dit jaar uitstel van betaling moest aanvragen. Het concern, met winkels in heel Duitsland, lijkt eerder slachtoffer van jarenlang mismanagement dan van de gevolgen van de kredietcrisis. Onverwerkte fusies, een aantal peperdure miskopen en hebberige bestuurders hebben Arcandor/Karstadt – en dus ook Quelle – aan de rand van de afgrond gebracht.

In juni van dit jaar verschafte de Duitse Staat aan Quelle nog een krediet van 50 miljoen euro, onder andere bedoeld voor de nieuwe catalogus van het postorderbedrijf. Volgens curator Görg heeft „vertrouwensverlies van de Quelle-klanten” in belangrijke mate aan de ondergang bijgedragen. De volgens hem „gezonde” buitenlandse dochters van Quelle en enkele gespecialiseerde en „kansrijkere” postorderbedrijven die bij de Quelle-boedel horen, vallen buiten de faillissementsafwikkeling en worden afzonderlijk verkocht.

Met Quelle „sterft een stuk Duitse ondernemingsgeschiedenis”, zei gisteren Johann Rösch van dienstenbond Verdi. Volgens hem is het faillissement „een ramp van a tot z”. Soortgelijke woorden gebruikte ondernemingsraadvoorzitter Ernst Sindel. Beiden eisen dat de politiek oplossingen voor het personeel aandraagt. Maar die reageert terughoudend.

Horst Seehofer, politiek leider van de christen-democratische CSU in Beieren sprak van „een zware slag voor de regio” – Quelle heeft zijn hoofdkantoor in het Beierse Fürth – maar hij zei ook dat „wij als staat niet op de stoel van de ondernemer moeten gaan zitten”. De burgemeester van Fürth, Thomas Jung, zei honend dat de regering medeschuldig is. „Opel krijgt geld als water. Naar Quelle is geen vinger uitgestoken.”

Quelle is in 1927 opgericht door de Beierse ondernemer en fabrikant Gustav Schickedanz. Zijn dochter Madeleine is nu een van de veelbesproken en omstreden hoofdfiguren in het ondernemingsdrama dat zich afspeelt om Arcandor, Karstadt en Quelle. Ze is grootaandeelhouder; een mondaine 66-jarige die haar miljardenkapitaal de laatste maanden dramatisch heeft zien slinken en naar verluidt haar woningen heeft moeten verpanden om het hoofd boven water te houden.

Quelle was ooit het grootste postorderbedrijf van West-Duitsland. Uitbundig gegroeid in de jaren vijftig en zestig; een modelonderneming van het Wirtschaftswunder. De oorlogsjaren waren voorbij, de Duitsers wilden consumeren en Quelle voorzag met smakelijke catalogi en een groot productenpalet in die behoefte.

In de jaren negentig kwam de klad erin. Managers en saneringsrondes volgden in hoog tempo, maar geen reorganisatie bracht uitkomst. Al ruim voor de kredietcrisis was in kleine kring bekend dat Quelle in zijn voortbestaan werd bedreigd. Toen vorig najaar banken terughoudender werden met kredieten, was het snel bekeken. Quelle is vanaf november alleen nog maar een naam.