'Klas groter als er minder management is'

Basisschoolbesturen zijn boos, want ze moeten bezuinigen op het management. Als gevolg hiervan worden de klassen misschien groter.

Het kabinet bezuinigt 90 miljoen euro op de professionalisering van bestuur en management van basisscholen. Dat geld was in 2006 toegevoegd aan het budget van basisscholen, omdat ze toen een aantal taken overnamen van het ministerie. Zo moeten schoolbesturen nu hun eigen begroting opstellen en verantwoorden.

Basisschoolbesturen zijn „heel nijdig” over de bezuiniging, zegt voorzitter Kete Kervezee van de besturenvereniging PO-raad. „De consequentie zou kunnen zijn dat we de klassen moeten vergroten.”

Hoezo? Het kabinet bezuinigt toch op bestuur en management?

„Ja, maar de taken van het bestuur en management moeten toch door iemand worden uitgevoerd. Als je in het management snijdt, zullen onderwijzers taken moeten overnemen. Om hen vrij te spelen, zou het kunnen dat we de klassen moeten vergroten.”

Het kabinet wilde toch juist het eigenlijke onderwijs ontzien?

„Zo’n bezuiniging zet de hele schoolbegroting onder druk. Daar hoort onvermijdelijk het onderwijs bij. Doordat scholen jaarlijks één pot geld krijgen waarvan ze alles moeten doen, de lumpsum, kúnnen ze het onderwijs niet ontzien. Het kabinet zegt: zoek het maar uit. Schoolbesturen zullen niet als eerste kiezen voor grotere klassen, maar misschien moet het. Veel scholen merken de bezuiniging direct. Er zit weinig rek in de budgetten.”

Kunnen scholen niet wat minder managementtaken uitvoeren?

„Nee. Scholen zijn bijvoorbeeld verplicht een meerjarenbegroting op te stellen en te verantwoorden, en een personeelsplan te maken. Scholen moeten subsidies aanvragen, bijvoorbeeld om het binnenmilieu te verbeteren, en die verbetering moet dan ook worden uitgevoerd. Maar het betreft ook onderwijskundig leiderschap: hoe presteren leerlingen, welke onderwijzers hebben bijscholing nodig, hoe kunnen we de taal- en rekenprestaties beter maken?”

Is het verbeteren van taal- en rekenprestaties geen taak van de leraar?

„Dat klopt als je spreekt over de prestaties van een individueel kind. Maar scholen moeten ook over leerjaren heen kijken, de prestaties vergelijken met andere scholen. Daarin hebben we heel hoge ambities. Je kunt bezuinigen op de dirigent, maar gaat het orkest daar beter van spelen?”

Het kabinet stelt dat de bezuiniging kan worden doorgevoerd omdat de professionalisering van besturen „een belangrijke stap heeft gezet”. Deelt u die conclusie?

„Absoluut niet. Het extra geld in 2006 was bedoeld als structurele toevoeging aan de schoolbudgetten. Als je bezuinigt op bestuur en management, betekent dat niet dat hun taken wegvallen. Het basisonderwijs is al een sobere sector. Critici reppen van grote schoolbesturen, dat het allemaal wel wat minder kan, maar dat geldt vooral voor andere sectoren.

„Een bezuiniging op het basisonderwijs is bovendien extra riskant, omdat wij de basis leggen. Met leerlingen die met achterstand de basisschool verlaten, komt het niet snel weer goed. Dat zijn de schooluitvallers van morgen. Het is essentieel dat ze goed kunnen lezen en rekenen.”

Is het niet zo dat elke onderwijssector zulke argumenten kan aandragen om de eigen sector te sparen?

„Ik wil niet in een krabbenmand belanden, in gevecht met andere sectoren. Ieder weldenkend mens kan beredeneren dat basisscholen nu eenmaal de basis leggen, en dat het riskant is daarop te besparen.”

Heeft u met staatssecretaris Dijksma (Onderwijs, PvdA) gesproken over uw klachten?

„Ja. Zij zegt dat ze niet meer ruimte heeft op haar begroting. Elk van de drie bewindspersonen op Onderwijs moet bezuinigen. Dijksma gaat behalve over basisonderwijs ook over kinderopvang. Daar wil ze om politieke redenen niet op bezuinigen. Ze benadrukt geregeld het belang van taal en rekenen. Put your money where your mouth is, denk ik dan.” [Een woordvoerder van Dijksma stelt in een reactie dat deze politieke keuze „nooit zo in een gesprek aan de orde is geweest”.]

Kunnen we acties verwachten?

„Ja. In de week van 9 november spreekt de Tweede Kamer over de Onderwijsbegroting. We gaan onze kritiek nadrukkelijk onder de aandacht brengen van de Kamer.”

Redacteuren bloggen over onderwijs: nrc.nl/onderwijs