VS volgen nieuwe strategie ten opzichte van Soedan

De Amerikaanse regering maakt zich grote zorgen over Soedan. Een nieuw wortel-en-stokbeleid moet Khartoum tot medewerking bewegen.

De Amerikaanse regering handhaaft haar „harde sancties” tegen Soedan, maar voegt daaraan de mogelijkheid van beloningen toe als Khartoum meewerkt aan de inspanningen om de crisis in Darfur en toenemende problemen met het autonome zuiden op te lossen.

President Obama onthulde gisteren de nieuwe strategie ten aanzien van Soedan, waarover Washington zich grote zorgen maakt. Als niet snel actie wordt ondernomen, zei Obama, dreigt Soedan „verder in chaos te vervallen”. De regering in Khartoum toonde zich gematigd positief, al was zij teleurgesteld dat de economische sancties gehandhaafd blijven en dat Obama opnieuw het woord genocide voor Darfur gebruikte.

Wat de beloningen zijn, werd niet meegedeeld; evenmin de bijzonderheden van de nieuwe koers. Wel maakten verscheidene Amerikaanse regeringsvertegenwoordigers duidelijk dat geen zaken worden gedaan met president Omar Hassan al-Bashir, die door het Internationaal Strafhof is aangeklaagd wegens misdaden tegen de menselijkheid in Darfur.

De strategie zoals zij werd bekendgemaakt is een compromis – over de aanpassing van het beleid van voormalig president Bush is in Washington maandenlang gediscussieerd. Obama’s gezant voor Soedan, generaal b.d. Scott Gration, was voorstander van verdergaande aanmoedigingsmaatregelen. Eind juli bepleitte hij tot afgrijzen van de krachtige pro-Darfurlobby in de VS, die een compromisloze benadering van het regime van Bashir voorstaat, Soedan af te halen van de lijst van landen die internationale terreur steunen. Een plaats op de lijst betekent sancties op technologiegebied, bijvoorbeeld voor de belangrijke Soedanese olie-industrie.

De Soedanese Darfur-onderhandelaar, onderminister van Cultuur Amin Hassan Omar, zei eerder deze maand in Amsterdam dat de positie van Gration „een goede atmosfeer creëert voor vrede in Darfur en handhaving van het vredesakkoord met het zuiden”. Maar, zei hij, „ik geloof niet dat wat Gration doet wordt gesteund door de Amerikaanse regering als zodanig”.

Het tegenkamp in Washington werd geleid door Susan Rice, ambassadeur bij de Verenigde Naties. Op een persconferentie in het State Department legde zij er gisteren de nadruk op dat de nieuwe koers de Soedanese regering niet vrijuit laat gaan. „Er komen geen beloningen voor de status quo, geen aanmoedigingsmaatregelen zonder concrete en tastbare vooruitgang. Er zullen belangrijke consequenties zijn voor partijen die terugvallen of gewoon stilstaan.”

Washington volgt een twee-sporenbeleid. Doel is, zo zei Obama, „een definitief einde aan conflict, grove schendingen van de mensenrechten en genocide in Darfur te bereiken” en het vredesakkoord tussen Khartoum en Zuid-Soedan ten uitvoer te leggen, „om de mogelijkheid van vrede voor de lange termijn te scheppen”.

De toestand in Darfur is van een bloedige strijd tussen de regering en rebellen verworden tot een onoverzichtelijke chaos van onderlinge vechtende rebellen, criminaliteit en sporadische aanvallen van het regeringsleger. Tegelijk leven nog steeds miljoenen mensen in ontheemdenkampen. Internationaal worden echter op dit moment de problemen met de uitvoering van de noord-zuid-vrede als een gevaarlijker bedreiging van niet alleen Soedan, maar ook de regio beschouwd. President Bush’ Soedan-gezant in 2006-7, Andrew Natsios, pleitte vorig jaar al voor een vergelijk met Khartoum uit angst voor nieuwe oorlog in Soedan, het uiteenvallen van het land en destabilisering van de buurlanden. Hij sprak toen echter nog voor dovemansoren.

Tijdens de persconferentie in het State Department haakte minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton daarop in. Ze onderstreepte dat „een instabiel Soedan niet alleen de toekomst van 40 miljoen mensen in gevaar brengt”. „Het kan ook een broeikas zijn van geweld en en instabiliteit in een al explosieve regio, het kan een toevluchtsoord bieden voor internationale terroristen en een nieuwe humanitaire catastrofe ontketenen die Soedan, zijn buren en de wereld zich niet kunnen veroorloven.” Washington maakt zich inmiddels inderdaad grote zorgen.