De Prerafaëlieten als boyband

Scenarist Peter Bowker schreef met Desperate Romantics een kostuumdrama nieuwe stijl over de Prerafaëlieten: „Alsof het stof van de ramen is geveegd.”

Sir John Everette Millais: 'Ophelia' (Foto Tate Britain) Tate Britain

Ophelia die op haar rug in het water ligt en verdrinkt in een bosbeekje, het moet een van de bekendste schilderijen ter wereld zijn, en dat een plaatsje aan de muur heeft gekregen in menig jongenskamer. Zien hoe dat schilderij gemaakt werd in een atelier is een van de hoogtepunten van het kostuumdrama Desperate Romantics. Peter Bowker schreef het scenario van de zesdelige BBC-serie die op dvd verschenen is, zij het nog zonder Nederlandse ondertitels.

Desperate Romantics gaat over de Prerafaëlitische Broederschap (PRB), jonge, opstandige schilders die vanaf 1848 de Britse kunstwereld op zijn kop zetten en uitgroeiden tot supersterren, de Damien Hirsts en Tracey Emins van Victoriaans Engeland. Dankzij de pers en de nieuwe druktechnieken was Ophelia binnen de kortste keren bekend in heel Groot-Brittannië en werd de vrouw in het water, Lizzie Siddall, een soort supermodel.

Het is natuurlijk een kostuumserie, maar niet zoals vroeger. De personages zijn modern en het verhaal gaat over seks, kunst, vrouwen, liefde en vriendschap. De Prerafaëlieten ontdekten hun modellen op straat en deelden ze met elkaar, ook in bed. De achtergrondmuziek is niet het gebruikelijke temerige gestrijk, maar klinkt als een klassiek orkest dat het swingend op zijn heupen krijgt.

Desperate Romantics is net als de Dickensboeken Bleak House en Little Dorrit prettig respectloos voor het verleden verfilmd. Die series van scenarist Andrew Davies waren van grote invloed op de opleving van historisch drama op de Britse tv, zegt Peter Bowker in een telefonisch interview. Alsof het stof van de ramen is geveegd en je fris naar mensen van in dit geval 150 jaar geleden kunt kijken. De snelheid van vertellen is flink opgevoerd. Bowker: „Je hoeft kostuumdrama niet meer te behandelen alsof het historisch erfgoed is.”

De Prerafaëlieten waren zeker in het begin echte een broederschap van verwante schilders die weg wilden van de statigheid van de Royal Academy en streefden naar een nieuwe, realistische weergave van onderwerpen uit godsdienst en vooral poëzie en literatuur. John Everett Millais, die als 23-jarige Ophelia schilderde zoals ze zelfmoord pleegde in Shakespeares Hamlet, was toen al jaren landelijk bekend als wonderkind. William Holman Hunt was een beer van een man en een gevoelig religieus schilder. De spil van de broederschap was de flamboyante dichter en schilder Dante Gabriel Rossetti. De destijds al zeer invloedrijke criticus John Ruskin speelt een grote rol in de serie.

„Wat mij zo trok in de PRB was dat ik terug kon naar mijn puberale fascinatie voor die beweging”, zegt Bowker (50). En vooral voor Ophelia van Millais. „Een fascinatie waarvoor ik me als twintiger ben gaan schamen. Ik wilde nog eens kijken naar hun idealisme en hoe scheef dat ergens was, zeker in hun verhouding met de andere sekse. Ze wilden net als alle puberjongens goed doen, maar ook achter de meisjes aan. Ik wilde daar op een niet kunsthistorische manier naar kijken. Ik haat tv-drama waarin je Monet naar het zonnige landschap ziet kijken en het impressionisme bedenkt. Desperate Romantics gaat ook over beroemdheid, zoals hoedennaaistertje Lizzie Siddall, die verandert in een topmodel. Dat lijkt op hoe Kate Moss op een vliegveld is ontdekt.”

De basis van de serie is het gelijknamige boek van Franny Moyle, dat Bowker pas las toen de serie hij klaar was. De schrijfster wilde dat Bowker, die toen al bekend was van o.a. zijn bekroonde muzikale drama Blackpool, het scenario schreef. „Ik moest iets nieuws maken op basis van haar onderzoeksmateriaal.”

De hoogtijdagen van de PRB duren een jaar of tien. Dan valt de groep uit elkaar, al blijven er veel contacten en delen Rossetti en designer William Morris zelfs jaren openlijk een vrouw. In de tv-serie brengt Bowker de tijd terug tot 2 jaar. „Ik heb verhoudingen en gebeurtenissen uit alle tijden en tussen diverse personen samengebracht. Mijn belangrijkste ingreep was het bedenken van het personage Fred Walters, die een samenvoeging is van onder anderen Rossetti’s broer William Michael en de schilders Fred Stephens en Ford Maddox Brown. Via hem kan ik de kijkers het verhaal met enige afstand vertellen en de toon licht houden. Bovendien moest het aantal personages naast Hunt, Ruskin, Rossetti en Millais niet te groot worden.”

Rossetti met zijn geslemp, luiheid, enthousiasme, geldgebrek, genie, wilde seksleven en reusachtige charme is de hoofdpersoon van de serie. Hij wordt gespeeld door Aidan Turner, net als de andere hoofdrolspelers perfect gecast. Rossetti en zijn vrienden zijn pauwen in het grauwe Victoriaanse Londen zoals we dat maar al te goed kennen van vooral Dickens’ A Christmas Carol, zegt Bowker. Als een stralende boyband paraderen ze met zijn vieren naast elkaar door de grijze straten in kleurige vesten en sierlijke strikken.

Desperate Romantics gaat ook over hun vrouwen. Hunt is verliefd op een prostituee/model maar vindt dat hij door het standsverschil niet met haar kan trouwen. Hij betaalt als in My fair lady haar opleiding tot dame, maar aarzelt dan nog altijd. Lizzie Siddall, die Rossetti’s grote liefde is, werkt zich op van naaister tot zelfstandig kunstenaar. „Ik wilde laten zien hoe vrouwen emotioneel en economisch werden onderdrukt en hoe ze wegen zochten om zich te ontwikkelen.”

Het schilderen van de Ophelia wilde Bowker beslist in de serie hebben. „Millais gaat zo in zijn werk op dat hij vergeet dat Lizzie Siddall urenlang in een badkuip met steeds kouder water ligt te poseren.” Ze verdrinkt bijna en houdt er een longontsteking en levenslange gezondheidsklachten aan over. „Het schilderij lanceerde Lizzie Siddall als een katapult. Haar bijna verdrinken hoort bij de mythologie van het schilderij.”