...dat maakte bij die Amerikanen geen indruk

Het vonnis over DSB Bank was eigenlijk zaterdagmiddag al geveld, toen Lone Star afhaakte als koper.

‘Plan B’ is nooit een serieuze optie geweest.

Dirk Scheringa legt tijdens een persconferentie uit hoe volgens hem de bank failliet is gegaan. (Foto Bram Budel) Nederland, Wognum, 19_10-2009 DSB bank is failliet verklaard, Dirk Scheringa legt uit wat er de afgelopen week is gebeurd tijdens een persconferentie, achter de tafel zit de volledige raad van bestuur van de bank. Foto: Bram Budel Budel, Bram

Ze kwamen, keken in de boeken en vertrokken weer. De rechtbank heeft het einde van DSB Bank uitgesproken, maar het lot van de bank was eigenlijk zaterdagmiddag al bezegeld.

Het opkoopfonds Lone Star uit Texas stond zaterdagochtend met een flinke delegatie van het kantoor in Londen op de stoep in Wognum. Ze wilden kijken of DSB aantrekkelijk was voor het opkoopfonds, dat bedreven is in het overnemen van banken in nood en het opkopen van slechte kredietportefeuilles.

De prijs die de rechtbank een middag eerder had bedongen was flink. De Amerikanen moesten uiterlijk maandag 300 miljoen euro storten om spaarders een voorschot uit te keren van maximaal 3.000 euro per spaarder. Ook moesten ze direct 50 miljoen euro betalen om de kosten van DSB te dekken zolang ze boekenonderzoeken deden. Als de deal zou doorgaan, zouden de Amerikanen een kapitaalinjectie van 300 miljoen euro doen om de solvabiliteit te versterken en zich uiterlijk volgende week maandag garant moeten stellen voor 5 miljard euro.

Erg lang bleef het team van ongeveer twintig mensen niet. Ze stapten, stellen bronnen, rond 10.00 uur het DSB-gebouw in Wognum binnen, begonnen aan het boekenonderzoek en gingen om 14.15 uur weer weg. Bewindvoerder Rutger Schimmelpenninck had toen net een kwartier telefonisch contact gehad met waarschijnlijk het hoofdkantoor in Texas. Wat precies gezegd is, is niet bekend, maar kort daarna vertrokken de Amerikanen en was de optie voor de redding van DSB van de baan.

Er circuleren verschillende versies over wat die ochtend allemaal is gebeurd. Volgens bronnen rond DSB heeft Schimmelpenninck de gesprekken met de Amerikanen getraineerd en wilde hij nooit serieus kijken naar een overname. Andere bronnen zeggen zich niet te kunnen vinden in deze versie.

Dirk Scheringa zou zo kwaad zijn geweest op Schimmelpenninck dat hij zaterdag nog een officiële klacht indiende bij de rechtbank tegen de bewindvoerder. Die trok DSB bijna twee uur later weer in, maar de rechtbank bevestigde gisteren dat de rechter-commissaris de klacht toch in behandeling heeft genomen.

Vanaf het moment dat de Amerikanen vertrokken was het lot van DSB bezegeld. Het betekende het einde van DSB Bank, na bijna drie weken van onrust en mislukte reddingsplannen. Wat 1 oktober begon met een oproep om spaargeld weg te halen bij de bank, werd een gevecht waarin overheid, private en centrale banken, bewindvoerders en de rechter betrokken raakten.

Zaterdagmiddag geloofde de directie nog in een optie die die avond naar buiten werd gebracht. Dat ‘plan B’ werd gelanceerd bij Nova. Een financieel deskundige uit Noord-Holland en de bedenker van het plan, Adriaan Dorrepaal, praatte in die uitzending via de telefoon met Scheringa. Spaarders zouden 100 miljoen euro van hun geld moeten omzetten in aandelen, de staat zou een kapitaalsinjectie van 100 miljoen moeten doen en de DNB zou de liquiditeitsfaciliteit weer met 800 miljoen euro moeten oprekken tot 1,8 miljard. Die was op 5 oktober teruggebracht naar 1 miljard omdat de centrale bank besloot dat door de onzekerheid rond DSB en de kwaliteit van het onderpand – hypotheken – niet meer dan één miljard geleend kon worden.

DSB zocht zondag contact met spaarders die zouden beloven hun geld niet weg te halen als de bank een doorstart kon maken. Ook werden klanten bereid gevonden om hun spaargeld om te zetten in aandelen.

Nadat Scheringa zondag rond een uur of een met minister Bos van Financiën had gesproken, stuurde Bos twee ambtenaren („twee van mijn beste”)naar Wognum om het nieuwe reddingsplan te bespreken. Bos noemde het gisteren een correct en vriendelijk gesprek, waarin Scheringa nog niets van zijn scherpe kritiek had geventileerd. De twee ambtenaren arriveerden om 16.00 uur in Wognum. „Ze zijn niet erg enthousiast hierheen gekomen”, zei echter Scheringa. Zijn bank stuurde na de bijeenkomst wel een bericht naar de rechtbank dat de minister bereid zou zijn staatsteun te verlenen, naar verwachting de gevraagde 100 miljoen euro. Ook lekte via de website van RTL Nieuws een ‘Beste Wouter’-brief van het DSB-bestuur aan de minister uit met een klemmend beroep om de bank te hulp te schieten. Bos heeft de brief gelezen nadat de RTL-redactie om commentaar vroeg, de brief heeft zijn ministerie nooit bereikt.

Financiën stelde gisteren in een verklaring dat ‘plan B’ niet realistisch was. De ambtenaren hebben slechts geluisterd naar de plannen. DSB ging er niet alleen vanuit dat spaarders hun geld bij de bank zouden laten staan, ze dachten ook nieuw spaargeld aan te trekken. „Door de situatie waarin de bank verkeert, is het niet aannemelijk te veronderstellen dat de liquiditeit en solvabiliteit zich op korte termijn zoveel zou kunnen herstellen dat een levensvatbaar alternatief ontstaat dat het vertrouwen zou kunnen hebben van spaarders en financiers”, stelde het ministerie.

Voor de centrale bank is ongedaanmaking van de verlaging van de liquiditeitsfaciliteit nooit een serieuze optie geweest. De faciliteit is niet bedoeld voor bedrijven die dreigen om te vallen. Hij werd vorig jaar ingesteld toen als gevolg van de crisis de geldmarkten opdroogden. De faciliteit moet in de kern gezonde banken helpen die tijdelijk niet op de geldmarkt terecht kunnen.

Volgens DSB kwam de bank in problemen zodra de centrale bank de faciliteit vorige week terugbracht, maar binnen de centrale bank stelt men dat de faciliteit juist werd ingekrompen omdat de bank een probleem had.

Bewindvoerders, directeuren van de centrale bank en minister Bos kwamen daarna niet meer bij elkaar. Via de telefoon kwamen zij tot de conclusie dat ze de gevraagde steun niet konden verlenen. DNB-directeur Henk Brouwer schreef een brief aan de bewindvoerders waarin hij na een opsomming van de redenen schrijft dat „van enige toezegging door DNB met betrekking tot de monetaire kredietverlening tegen de geschetste achtergrond geen sprake kan zijn”.