Streberig commentator met oog voor detail

Hans van Zetten is als commentator van Studio Sport de turnstem van Nederland. Met zijn bevlogenheid maakt hij mensen enthousiast. „Bij hem wordt het commentaar geen gewauwel.”

Commentator Hans van Zetten (rechts) tijdens de WK in Londen. Naast hem Herre Zonderland, de broer van Epke. (Foto Iris van den Broek) Broek, Iris van den

Op de dag met twee Nederlanders in toestelfinales bij de wereldkampioenschappen turnen in Londen heeft Hans van Zetten zijn roodwitblauwe vlinderstrik omgedaan. Het symboliseert de betrokkenheid van de turncommentator van Studio Sport. Want Van Zetten draait er niet omheen dat hij behalve journalist ook supporter en vooral turnliefhebber is.

„Waarom zou ik afstand moeten nemen”, is zijn standaardreactie bij kanttekeningen over zijn geestdrift. „Ik ben een Nederlandse commentator en supporter van de Nederlandse turners. En bij Nederlandse successen toon ik mijn enthousiasme. Dat zie ik ook als een vorm van empathie voor de kijker; het is mijn taak hen te boeien en gevangen te houden bij de beelden van het turnen.”

Als commentator moet je weten voor wie je spreekt, vindt Van Zetten. „Als ik dan, zoals in 2005, midden in de nacht live commentaar geef vanuit Melbourne voel ik mee met die vroege vogels in Nederland. Dan zeg ik bijvoorbeeld: ‘Gaat u maar even naar het toilet.’ Of: ‘U kunt nu wel even een kopje thee of koffie halen.’ Ik weet dat kijkers dat waarderen.”

Van Zetten is een autoriteit in de Nederlandse turnwereld. En geliefd, zoals gisteren voor aanvang van de slotdag op de WK bleek. Hij had amper plaatsgenomen op zijn commentaarpositie in de imposante O2 Arena of mensen stroomden toe om hem te feliciteren met zijn 61ste verjaardag. Alsof iedere turner, trainer, bondsbestuurder en jurylid 18 oktober heeft aangevinkt op de verjaardagskalender. Wie je gisteren ook sprak over Van Zetten, de eerste reactie was: ‘Je weet toch wel dat hij jarig is, hè.’

Anja Minnaard, de producer van Studio Sport die al 22 jaar met Van Zetten samenwerkt, kijkt er niet meer van op. Zijn betrokkenheid en bevlogenheid maakt mensen volgens haar enthousiast. En als oud-bondscoach doet zijn mening ertoe. Minnaard: „Hij wordt gewaardeerd wegens zijn kennis. Nee, hij is niet blijven stilstaan, maar houdt de ontwikkelingen in het internationale turnen goed bij. Hij heeft in de loop der jaren alles over turners en turnsters op schrift gesteld, waarmee hij een soort bijbel heeft gecreëerd.”

Natuurlijk is hij als commentator vervangbaar. „Maar niet qua kennis van het turnen. Bij hem wordt het commentaar geen gewauwel, omdat Hans altijd de details ziet. Of de pols goed wordt gebruikt, of een arm niet te veel is gebogen. Zijn minpunten? Pfff, dat ik er zo lang over moet nadenken, zegt genoeg. Je zou hem streberig kunnen noemen met een sterke hang naar duidelijkheid. Typisch trekjes van een oud-militair.”

Die militaire loopbaan kwam pas nadat hij was gestopt als achtereenvolgens trainer van de Zoetermeerse club Pro Patria en bondscoach van de vrouwen. Van Zetten bracht het tot luitenant-kolonel, in welke functie hij luchtverdedigingstechnieken en airspace doceerde aan het Instituut Defensie Leergangen. Voordat hij eind 2004 met functioneel leeftijdsontslag ging, was Van Zetten nog anderhalf jaar hoofd van de Defensie Topsportselectie, waaruit Yuri van Gelder wegens doping is verwijderd.

Van Zetten heeft met de turner te doen, al vindt hij dat Van Gelder „op de blaren moet zitten”. Maar niet zo lang dat de andere Nederlandse turners daar de dupe van worden, daarvoor vindt hij cocaïnegebruik een te licht vergrijp. Van Zetten: „Want hij moet volgend jaar gewoon kunnen meedoen aan de teamwedstrijd bij de WK in Rotterdam. Ik vind het trouwens absurd dat hij geen toegang heeft tot bondshallen en niet met zijn eigen coach mag trainen. Je kunt die jongen toch niet zijn toekomstperspectief ontnemen?”

Van Zetten spreekt met zijn hart. Als liefhebber, die als jochie door zijn ouders wed meegenomen naar de turnzalen. Beiden gaven training bij Pro Patria, de club die in belangrijke mate door de familie Van Zetten vorm is gegeven. En volgens de huidige clubtrainer Frank Louter is dat nog merkbaar in de verenigingscultuur.

Zijn eerste herinneringen aan Van Zetten gaan terug naar diens technische artikelen in gymbladen. Louter knipte ze uit en schreef er dan zijn eigen commentaar bij. Leerzame artikelen, vond Louter, die Van Zetten nadien overtrof in het aantal landstitels voor clubteams. „Ik weet niet eens meer hoeveel ik er heb behaald, maar zeker meer dan de vijf van Hans. Ik plaag hem daar nog regelmatig mee. Ja, zijn verdiensten als trainer zijn groot. Hij was de eerste bondscoach die vertrok omdat het geld niet vrijkwam waarvan hij vond dat het nodig was om hogerop te komen.”

Van Zetten markeert dat moment als een omslagpunt. Hij had zich ingespannen de WK voor 1987 naar Rotterdam te halen. En toen dat was gelukt, haakte hij gefrustreerd af omdat het toernooi niet tot een financiële impuls voor het topturnen had geleid. „Ik had in Rotterdam met het team bij de eerste twaalf willen eindigen en plaatsing voor de Olympische Spelen van 1988 in Seoul willen afdwingen. Maar toen er geen geld loskwam, ben ik gestopt. Ik wilde niet trekken aan een dood paard.”

Hij verlegde zijn aandacht naar de journalistiek, waarin hij al actief was als turnmedewerker voor deze krant. Nadat de toenmalige turncommentator Klaas Boot hem naar de NOS had gehaald, ging hij vanaf de Spelen in Seoul zelfstandig verder. En 22 jaar na dato is hij nog steeds op zijn plaats, vindt Van Zetten. „Ik ben scherp, er ontgaat me geen detail. Moet ook, want als de wedstrijd om welke reden dan ook stil komt te liggen, moet ik de tijd kunnen volpraten. En daarvoor heb je kennis van zaken nodig. En om dan iets zinnigs te zeggen, moet je in die sport zijn grootgebracht.”

Hoewel hij wel een laptop heeft, zet Van Zetten zijn belangrijkste informatie op schrift. Hij heeft van alle turners en turnsters hun profiel op een A4’tje, dat keurig in een map wordt bewaard. Tijdens uitzendingen heeft hij die papieren klaar liggen, zodat hij onmiddellijk de gewenste informatie tot zijn beschikking heeft. Alleen bij een meerkampwedstrijd heeft hij hulp nodig van iemand die de A4’tjes snel tevoorschijn tovert. „Ik geloof dat tijdens Olympische Spelen alle collega-commentatoren me al een keer geholpen hebben. En als die niet kunnen, is er altijd wel een turner bereidwillig. Iedereen wil graag naast me zitten, hoor.”

Van Zetten kan niet alleen vanaf het televisiescherm commentaar geven. Hij moet de oefeningen in de zaal zien. In Londen leidde dat tot het koddige beeld van een man die bovenop een koffer en een van zijn hotel meegebracht kussen zat. Hij torende als een pasja boven de andere commentatoren uit. „Omdat ik zittend op de stoel geen zicht had op de vloer; ik keek dan tegen schermen aan. Dat was in Londen niet goed geregeld.”

Hoewel Van Zetten Defensie heeft verlaten, is hij een drukbezet man. Naast zijn werk voor de NOS is hij VVD-raadslid van de gemeente Utrechtse Heuvelrug. En als zzp’er is hij betrokken bij de inrichting van een topsportvakopleiding bij twee scholen in Rotterdam. Stilzitten kan Van Zetten niet. Zo lang mogelijk wil hij zich maatschappelijk nuttig maken. „Ik zeg altijd: mijn pensioenbericht is tevens mijn overlijdensbericht.”