Oude filmpjes

Omdat het zaterdag World Home Movie Day was, kon iedereen met zijn eigen huisfilmpjes in het Filmmuseum van Amsterdam terecht. Dat lieten veel amateurfilmers zich geen twee keer zeggen. Van heinde en verre kwamen zij met hun filmrolletjes aangerukt. De mens is een wezen dat misschien wel niets liever doet dan filmen en gefilmd wórden.

Daarbij heeft de doorsnee filmende mens een hang naar het vertrouwde. Hij gaat bijvoorbeeld graag naar Middelburg om daar de pittoreske plekken vast te leggen. Kijk daar, die „majestueuze koepel”! En dat beeld van Michiel de Ruyter in Vlissingen mag er ook wezen! Marken was al even interessant, vooral toen er nog veel klederdrachten waren. Of wilt u liever een filmpje van de Deltawerken zien? Ook leuk is dat filmpje over ons zomerkamp, hier zie je hoe lang onze onderbroeken toen waren.

Sommige deelnemers waren kinderen van amateurfilmers. Ze hadden op zolder een greep gedaan in een koffer van hun overleden ouders en films gevonden die ze niet konden afdraaien. Wat erop stond? Ze hadden vaak geen idee.

„Ik geloof beelden van een boottocht in Indonesië”, zei een man van middelbare leeftijd. „Mijn vader voer daar als machinist.”

Dat klonk interessant, wij zetten ons schrap. Even later toonde de snorrende projector ons spelende kinderen bij een boot in een typisch Hollandse plas.

„Dat moet Brielle zijn”, zei de man. „Daar heb je Beertje, de hond! En dat daar is mijn moeder. Ze is hier ongeveer 45 jaar. Ach ja. Dit moet aan het eind van de jaren zestig zijn. En dat is mijn zusje Krissie, tegenwoordig Krista. Wat leuk! Ik moet dit aan mijn broer en zus laten zien. En daar stapt mijn vader aan boord! Ik geloof dat het tijd wordt dat ik ook mijn sinterklaasfilmpjes laat digitaliseren.”

Misschien was het nog te vroeg voor het meeste van dit filmmateriaal. Wie weet kijken onze nazaten over een eeuw wel uiterst geboeid naar onze vrijetijdsbesteding aan een „typisch Hollandse plas”. De badpakken, de kapsels, de boten en de auto’s, het zijn dan allemaal vergeten attributen uit een andere wereld.

Ik betrapte mezelf erop dat ik nu al gefascineerd naar zwart-witbeelden uit het Haarlem van 1935 zat te kijken. Ze waren afkomstig uit het Noord-Hollands Archief en moeten lange tijd door een plaatselijke filmverzamelaar zijn bewaard. De beelden waren niet spectaculair, maar opeens krijg je toch een goed beeld van een drukke straat uit die tijd, de Rijksstraatweg in Haarlem. Op nummer 45 komt een sigarenwinkelier naar buiten en trekt de jaloezieën op. Deze winkelier, Schults of Schultz geheten (de adresboeken van die jaren geven beide namen), handelde ook in filmpjes. Hij legde zijn familiefeestjes in zijn tuin vast en maakte beelden van het later ingrijpend veranderde Zandvoort. We zien een glijbaan in zee, waarover kinderen zich omlaag storten. Zulke glijbanen bestaan niet meer.

Mijn ouders kwamen uit Haarlem en het aangrenzende Heemstede, ze waren toen 17 en 21 jaar, rekende ik snel uit. Dit was de stad van hun jeugd. Door deze straat hadden ze gelopen, misschien wel hand in hand.

Ik voelde me opeens behoorlijk jaloers worden op die meneer uit Brielle, die op een herfstige zaterdagmiddag in het Filmmuseum zomaar zijn ouders op celluloid terugvond.