Multinationals ontwijken nog altijd belasting

De Nederlandse fiscus loopt miljarden mis doordat multinationals weinig winstbelasting betalen. Dat blijkt uit onderzoek dat de Universiteit Utrecht heeft gedaan, in opdracht van televisieprogramma Zembla.

Officieel dienen bedrijven 25,5 procent vennootschapsbelasting over hun winst te betalen, maar grote multinationals betalen effectief slechts 6 tot 7 procent, dankzij wettelijk toegestane ontwijkconstructies. In 2007 lag het bedrag dat de Nederlandse schatkist hierdoor misliep rond de 16 miljard euro. Omgerekend betekent dit een lastenverzwaring van 2.200 euro per Nederlands huisgezin, berekende de vakgroep fiscaal recht van de Universiteit Utrecht.

Al in februari vorig jaar waarschuwden hoge ambtenaren van de Belastingdienst in NRC Handelsblad dat een groeiend aantal Nederlandse multinationals geen of nauwelijks vennootschapsbelasting meer betaalt in Nederland. Staatssecretaris De Jager (Financiën, CDA) werd door ambtenaren per brief gewaarschuwd. Hij repareerde daarop één gat in de wet. Veel andere constructies zijn nog steeds mogelijk. Dat leidt ertoe dat van de twintig grootste multinationale bedrijven er nog maar vijf winstbelasting betalen.

Ook voor buitenlandse bedrijven is Nederland belastingtechnisch aantrekkelijk. Vliegtuigbouwer Boeing en US Steel, maar ook Walt Disney en popgroep U2, hebben hier een brievenbusmaatschappij, waarmee ze de winstbelasting in eigen land ontlopen. Volgens berekeningen van de Universiteit Utrecht levert dat Nederland 2 miljard euro aan extra belastinginkomsten op. Netto loopt Nederland dus 14 miljard euro mis, stelt hoogleraar belastingrecht G. Michielse van de Universiteit Utrecht. Hij is ook werkzaam bij het IMF en de Wereldbank.

Tweede Kamerlid Paul Tang (PvdA) wil opheldering. Het veelgehoorde argument dat multinationals zullen vertrekken als ze meer belasting moeten betalen, overtuigt hem niet. „Nederland biedt een stabiel politiek klimaat, prima faciliteiten en hoogopgeleid personeel. Dat geeft je niet zomaar op.” Ook Michielse denkt niet dat multinationals vertrekken. „Ik zie de directie van Philips nog niet zo snel naar de Kaaimaneilanden verhuizen.”

Lees eerdere artikelenvia nrc.nl/economie