Duurzaam ontwerpen is in op de Design Academy

In Eindhoven is de Dutch Design Week begonnen. Vast hoogtepunt is de eindexamenshow van de Design Academy, met dit jaar veel duurzaam design.

Een vulpen met dezelfde kwaliteiten als zijn geliefde kroontjespen, die zou minister Plasterk van Cultuur graag ontworpen zien. In zijn openingsspeech vorig jaar bij de eindexamententoonstelling van de Design Academy Eindhoven daagde Plasterk studenten en docenten uit: als zij een pen ontwikkelden waarmee hij ook achterin zijn dienstauto uit de voeten zou kunnen, beloofde de minister dit jaar terug te keren.

Plassterk heeft de Graduation Galleries zaterdag niet opnieuw geopend. Bij het werk van de 115 eindexamenstudenten zit geen nieuw schrijfgereedschap. Dat is geen verrassing, want de „coolste designopleiding ter wereld” (aldus The New York Times) dankt haar faam aan het oprekken van de grenzen van het designvak. Voor innovatieve en gebruiksvriendelijke industriële ontwerpen zijn andere opleidingen.

Ook dit jaar blinkt het werk van de studenten eerder uit door originaliteit dan functionaliteit. Zo bedacht Dolf Robertus het concept ‘billboardwoningen’: huizen in de grote bedrijfslogo’s boven op kantoorgebouwen. Sophie Duran ontwierp sieraden die de drager een imperfect maar expressief gezicht geven, zoals een pompje om lippen op te blazen tot elk gewenst formaat. En Katharina Ludwig studeerde cum laude af op accessoires voor wie last heeft van straatvrees of paniekaanvallen: bijvoorbeeld een tas waarin de patiënt zich kan verstoppen. Zo zijn er wel meer oplossingen voor problemen waar niet iedereen weet van zal hebben.

Opvallend veel studenten kozen duurzaamheid als thema. Dat benaderen ze vaak conceptueel. Florian Kräeutli bedacht bijvoorbeeld For the birds, een serie lampenkappen van vermalen groentes, zoals een paarse lamp van rode biet en een groene van prei. Wie op de lampenkappen is uitgekeken, kan ze letterlijk aan de wilgen hangen: voor de vogels.

Digna Kosse richt haar pijlen op het overvloedige materiaalgebruik van de kledingindustrie. Ze ontwierp een collectie van vijftien ‘minimal dresses’, jurken die slechts uit draden van verschillende soorten stof bestaan. Kosse: „Modeontwerpers presenteren elk half jaar een nieuwe collectie die de vorige overbodig maakt. We zijn doorgeslagen in consumeren. Ik wil laten zien dat het anders kan, met jurken waarvan ik hoop dat ze hun waarde behouden.” Haar weinig verhullende kleding hoeft niet per se op de naakte huid te worden gedragen, stelt Kosse gerust.

Andere groene ontwerpen zijn minder conceptueel. Fabian Riemer dacht na over bijensterfte. Zijn Road B is een geluidswal vol planten die een nieuwe habitat vormen voor bijen. „Ik wil als industrieel ontwerper niet alleen de honderdduizendste stoel ontwerpen, maar ook iets nuttigs doen.”

Hij herinnert zich nog goed hoe Lidewij Edelkoort, de toenmalige directeur van de academie, hem als eerstejaars toesprak. „Zij wees ons op onze verantwoordelijkheden. Als jullie klaar zijn, zei ze, bepalen jullie hoe de wereld er de komende veertig jaar uitziet.”

Laura Lynn Jansen haakt aan bij de gescheiden inzameling van plastic afval, waartoe gemeenten per 1 januari worden verplicht. Onder de noemer Wastesthetics presenteert zij een aantrekkelijk ogende zak voor plastic afval van parelmoer stretchstof, die aan een eenvoudige metalen frame aan de muur hangt. Een volle zak oogt als een modern sculptuur. Het ontwerp kwam voort uit een onderzoek naar haar eigen afvalproductie, zegt Jansen. „Ik schrok toen ik becijferde hoeveel het was.”

Als er straks ophaaldagen voor plastic komen, kan iedereen zijn zak verplaatsen van het frame in de keuken naar dat naast de voordeur. Al die zakken op een rijtje zal de afvalbewustwording stimuleren, voorspelt Jansen. „De contouren van elke zak zeggen iets over de eigenaar. Iedereen heeft zijn eigen afvalidentiteit, er komt ineens iets intiems van de privéwereld op straat”, zegt Jansen, die onder meer met condoomfabrikant Durex probeert om haar ‘wastesthetics’ in afbreekbaar latex uit te voeren voor zwerfafval op straat.

Wat de verklaring is voor de vele duurzame ontwerpen dit jaar? Jansen: „Veel ontwerpers zijn zich bewust geworden dat duurzaamheid een vanzelfsprekend ontwerpuitgangspunt is.” Fabian Riemer van de bijengeluidswal: „Wat voor ontwerper wil je zijn: een estheet of iets anders? Op school werden we gestimuleerd om over onze rol na te denken.”

Voor meer informatie over de Dutch Design Week: www. dutchdesignweek.nl. De week duurt tot 25/10.