Digitale handhaving zorgt ook voor fouten

flitspaalSoms heeft de computer van de staat een eigen wil. In twee recente zaken moest de rechter een conflict tussen de burger en de computer beslechten. Een op hol geslagen flitscamera dupeert een automobilist en de gemeentelijke bevolkingsadministratie mag onbekende geboortedata niet aanpassen.

In Oldeberkoop werd eind augustus een stilstaande auto die bij een verkeerscamera geparkeerd stond, ruim 40 keer geflitst. Lees hier het bericht in de Leeuwarder Courant. De automobilist kreeg van het Centraal Justitieel Incasso Bureau de opdracht zo’n 8000 euro te betalen. Zijn advocaat, Hans Anker, schrijft op zijn kantoorsite het opmerkelijk te vinden dat niemand controleert wat de computer uitspuugt. Kennelijk werd de geparkeerde auto (en de flitspaal) door 40 hardrijders gepasseerd. De echte overtreders gaan dus vrijuit, aldus Anker. Hij vraagt om een excuus van de staat voor zijn cliënt. Nog een geluk dat het CJIB de boetes niet alvast zelf had afgeschreven van de rekening van de burger, zoals kennelijk tegenwoordig gebeurt. Zie hier de RTL-reportage.

In Zoetermeer liep een buitenlandse ingezetene aan tegen de software (en de regels) van de Gemeentelijke Basis Administratie. Deze man kende wel zijn geboortejaar (1972), maar niet de precieze datum. Volgens de regels werd hij daarop ingeschreven met de geboortedatum 19720000. Een complete, maar fictieve geboortedatum - vaak wordt voor 1 januari of 1 december gekozen - werd niet toegestaan.

Dat bezorgde de man veel problemen bij allerlei andere instanties. Hun computers accepteerden een geboortedatum met ‘te veel’ nullen niet. Lees hier een bericht. De man kwam daarom niet voor gemeentelijke voorzieningen in aanmerking. Zowel de rechtbank als de hogere bestuursrechter constateerden eind september dat het zogeheten Besluit Vaststelling Systeembeschrijving GBA een fictieve datum niet toeliet. Zie deze uitspraak van de Raad van State. Iedereen is er ongelukkig mee, maar de wet schrijft het nu eenmaal voor. De man blijft gedupeerd. Alleen de wetgever kan het oplossen.

In zijn jaarverslag over 2008 schrijft de Nationale Ombudsman afkeurend over de ‘rigiditeit’ van registratiesystemen waardoor ‘correctie vrijwel onmogelijk’ is. En de ‘keten informatisering’ waarvan burgers en overheid volledig afhankelijk worden.  Zijn kritiek trof de kwestie van het slachtoffer van identiteitsfraude, die de autoriteiten er  niet van kon overtuigen dat een crimineel zijn personalia steeds opgaf. Zie dit blog eerder.

Wie kent meer curieuze voorbeelden van digitale handhaving per computer zonder menselijke maat? Lees ook hoe deze gedetineerde drie keer zijn straf moest uitzitten voordat Gevangeniswezen geloofde dat de eigen computers hadden gefaald.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.