Steun voor 'Goldstone' schokt Israël

Israël is woedend over de aanvaarding door de VN-Mensenrechtenraad van het rapport-Goldstone. Nu moet de VN-Veiligheidsraad erover gaan praten.

Net als toen de Zuid-Afrikaanse rechter en internationaal aanklager Richard Goldstone in september zijn VN-onderzoek naar de Gaza-oorlog presenteerde, richtte een golf van woedende Israëlische politici zich gisteren tegen de Verenigde Naties.

De VN-Mensenrechtenraad stemde gistermiddag immers na twee dagen debatteren in met een resolutie die de aanbevelingen van het rapport-Goldstone overneemt. In dat rapport staat dat zowel Israël als het moslimfundamentalistische Hamas voor en tijdens hun drie weken durende oorlog rond de jaarwisseling oorlogsmisdaden heeft gepleegd. Hamas door raketten af te schieten op burgerdoelen in Israël, Israël door onder meer burgers collectief te straffen en verboden wapens te gebruiken. Israël wees het rapport in september als vooringenomen en als steun voor terroristen af. Even eensgezind keerde Jeruzalem zich nu tegen de resolutie van de Mensenrechtenraad.

„Een anti-Israëlische resolutie”, zei Eli Yishai, leider van de religieuze Shas-partij; „Net zo anti-Israëlisch als het Goldstone-rapport.” „Onrechtvaardig”, liet minister van Buitenlandse Zaken Avigdor Lieberman (Yisrael Beiteinu) weten, oppositieleider Tzipi Livni (Kadima) had het over een „cynisch” besluit.

Nu de resolutie is aangenomen, is vervolging van verdachten van de geconstateerde oorlogsmisdaden dichterbij gekomen. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is nu aan de beurt om over het rapport te praten, en kan besluiten de aanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag opdracht tot vervolging te geven.

Die kans is niet groot, omdat de Verenigde Staten, permanent lid van de Veiligheidsraad met vetorecht, het Strafhof niet erkennen. Maar geen Israëlische politicus had begin deze week verwacht dat het al zo ver kon komen. Hamas juicht een gang naar het Strafhof wél toe, hoewel het onduidelijk is over de vraag of het zal meewerken aan de vervolging van Palestijnen.

Israël probeerde de afgelopen dagen bevriende landen zoals Groot-Brittanië en Frankrijk ertoe te bewegen tegen de resolutie te stemmen. Volgens Britse media probeerde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zijn collega Gordon Brown in een telefoongesprek te beïnvloeden. Brown eiste op zijn beurt concessies van Israël, onder meer bevriezing van de bouw in joodse nederzettingen. Toen Netanyahu die niet gaf, besloot Brown dat zijn land niet aan de stemming zou deelnemen.

Het is tekenend voor de positie van Israël in de wereld dat maar zes landen in de raad tegen de resolutie stemden, waaronder Nederland en de Verenigde Staten. Israël heeft zich de laatste maanden sterk geïsoleerd, onder meer door de Gaza-oorlog en de weigering de bouw in de (illegale) joodse nederzettingen te bevriezen. Toch hielden maar weinig commentatoren en politiek analisten er gisteren rekening mee dat de resolutie zou worden aangenomen.

Aan de behandeling van de resolutie door de Mensenrechtenraad gingen weken van diplomatiek geharrewar vooraf, vooral veroorzaakt door de Palestijnse president Mahmoud Abbas. Tot verbijstering van zijn eigen bevolking trok Abbas aanvankelijk zijn steun in voor het voorstel om het rapport in de raad te bespreken. Hij deed dat na grote druk van de Verenigde Staten en Israël. Bespreken van het rapport had volgens de indieners van het voorstel zo geen zin meer, en de behandeling werd op de lange baan geschoven.

Abbas’ toch al niet sterke positie verzwakte door deze manoeuvre zienderogen. Ministers en partijgenoten rebelleerden openlijk, Hamas maakte hem uit voor collaborateur; zijn positie leek in het geding te zijn. Abbas zwichtte hierop opnieuw en steunde het voorstel tóch.

Of zijn positie met de stellingname van de Mensenrechtenraad is verbeterd, is onwaarschijnlijk. Hamas en Abbas’ partij Al-Fatah, bittere rivalen, leken iets dichter bij elkaar te komen in moeizame verzoeningsgesprekken. Hamas greep deze week het wankelmoedige beleid van Abbas aan om een verzoeningsdocument niet te tekenen. Waar het rapport-Goldstone in Israël juist voor eensgezindheid zorgde, heeft het de Palestijnen alleen maar verder verdeeld.

Lees het Goldstone-rapport via nrc.nl/buitenland