Resusapen hebben intense moeder-kindinteractie, die na een maand verdwijnt

Ook resusapenmoeder hebben een intensieve emotionele communicatie met hun baby’s. Dat blijkt uit observaties van deze interacties, die bestaan uit overdreven lipsmakken door de moeder, langdurig elkaar aankijken, mondkussen, imitaties door de baby en überhaupt actieve deelname door de resusbaby. Al op de eerste dag na hun geboorte proberen de makakenbaby’s de aandacht van hun moeder te trekken door met hun lipjes te smakken. Dit blijkt allemaal uit analyses van gedrag van 14 resusapenmoeders en hun baby in gevangenschap (in kooien van 5 bij 3 meter, half binnen half buiten), aangevuld met observaties van zes moeder/kindparen die leefden op een buitenterrein van 2 hectare (Current Biology 17 november – online 8 oktober).

Dit gedrag lijkt vanzelfsprekend voor een primatenmoeder en haar kind, maar tot voor kort werden dit soort intense interacties gezien als een typisch menselijke eigenschap. Juist in die interactie zou bij de mens de basis worden gelegd voor zijn taal en zijn hypersociaal gedrag. Nu is die basis nog altijd wel uniek, omdat bij deze resusapen opvalt dat het intense contact al na een maand verdwijnt, waarschijnlijk omdat de jonge makaak dan al groot genoeg is om in zijn eentje rond te lopen en contact te leggen met leeftijdgenoten. Motorisch is een makaakje dan al even volgroeid als een mensenkind van 12 maanden. Een paar jaar geleden had hetzelfde onderzoeksteam (onder leiding van Pier Francesco Ferrari uit Parma) al laten zien dat pasgeboren makaken gezichtsuitdrukkingen imiteren, net als mensenbaby’s doen (steek maar eens een tong uit naar een pasgeborene). Maar ook toen al viel op dat dat bij de makaken het fenomeen niet veel langer een paar weken duurde. Kennelijk is dat voldoende voor een makakenbestaan.

Volgens de onderzoekers laat hun onderzoek de diepe evolutionaire wortels van de menselijke hypersocialiteit zien. De gemeenschappelijke voorouder van mensen en makaken leefde ongeveer 24 miljoen jaar geleden. Volgens de onderzoekers vormen de interacties tussen moeder en kind bij mensen en makaken een soort empathisch ritueel. Veel van het makakengedrag was al wel eerder gezien, maar het werd altijd beschouwd als een soort lok-reactie van de moeder als haar kind te ver weg was. In het nieuwe onderzoek is echter aangetoond dat het gedrag niet vaker voorkomt als het kind wat verder weg is. Het is echte moeder-kindinteractie. Hendrik Spiering