Pauper Point Presentatie

Joris Luyendijk zoekt nieuwe wegen voor de journalistiek. Powerpointpresentaties helpen niet.

De mondiale coalitie rond elektrische auto’s wordt steeds interessanter, om niet te zeggen bizar. Je hebt nu de Chinese overheid die een gigantische markt voorziet, en je hebt een meesterbelegger als Warren Buffett die met zijn aandelen in het Chinese elektrische autobedrijf Build Your Dreams al honderden miljoenen heeft verdiend. Je hebt strategen bij de CIA en in Israël die met de elektrische auto de OPEC willen breken.

De kernenergielobby denkt: laat die auto’s maar rijden op onze atoomstroom. Elektriciteitsmaatschappijen zien zichzelf met deze nieuwe markt uitgroeien tot de Shells van morgen. En je hebt de milieuactivisten die in de elektrische auto een oplossing zien voor duurzaam vervoer, energie en klimaat. Wordt een kleurrijke betoging als die nog eens de barricaden opgaan, maar daarover wil ik het niet hebben.

Vandaag richt ik mij tot al diegenen onder u die bij congressen of presentaties worden onderworpen aan powerpointpresentaties. Uw correspondent werkt soms als dagvoorzitter, en dan zijn er vaak sprekers, meestal de onzekere, verlegene en incompetente onder hen, die hun verhaal gieten in wat dan in het draaiboek PPP heet.

Wat een ramp. Het komt er bijna altijd op neer dat de spreker staccato voorleest wat op het scherm al te lezen is: „Ja, u ziet het hier, situatie tot 2020, 80 procent nog steeds op benzine, maar 20 procent op alternatieve brandstoffen en als je die dan opsplitst, eens kijken, ja, daar is de volgende slide, oh nee, even terug, wacht ja, dat is de goede haha, dan zie je 6 procent bio en 3 procent elektrisch, gaan we dan naar 2025 dan ziet het plaatje er zo uit, benzine in procenten…” Vaak schiet uw dagvoorzitter na zo’n presentatie iemand op de eerste rij dood, om de overige aanwezigen weer wakker te krijgen.

Lange tijd zag ik toehoorders van een PPP puur als slachtoffers, en de spreker enkel als dader. Maar dat veranderde toen ik vorige week in een kaal klaslokaal van de Avans Hogeschool voor Communication & Multimedia Design in Breda een presentatie hield voor studenten van de minor Visualising Information. Het begon lekker, want geen een bleek op een krant te zijn geabonneerd, laat staan op onze geliefde slijpsteen voor de geest. Het programma Zomergasten zei ze evenmin veel, en dat betekende: hard werken om hun aandacht te winnen. Uw correspondent geeft wel eens lezingen in het land over zijn boeken, en dan heeft het publiek (gemiddelde leeftijd 104) lang van tevoren besloten dat het een geweldige avond is geweest, ze hebben er immers voor betaald.

In Breda was het andere koek; welwillende maar zakelijke begin twintigers die mij aankeken alsof ik wat hen betreft allang in mijn graf lag. En dat terwijl ik die studenten juist kwam enthousiasmeren; ik ben ervan overtuigd dat allerlei aspecten van de elektrische auto veel beter met filmpjes en infographics op internet zijn over te dragen dan met tekst. De docent van dat vak Visualising Information had me er een paar gestuurd: The Story of Stuff bijvoorbeeld, en The Crisis of Credit. Loop nu naar uw computer en klik via mijn pagina op nrc.nl deze filmpjes aan, en u weet wat ik bedoel.

Maar uw correspondent dwaalt af, wat hem nooit zou zijn overkomen als dit een powerpointpresentatie was. Ik stond daar dus voor die studenten die voor hun minor zo’n filmpje gaan maken, met door mij aangeleverde informatie over de kansen en voordelen, respectievelijk nadelen en risico’s van de elektrische auto.

Het bijzondere was nu dat mij al pratend eindelijk de metafoor voor ‘onzeker risico’ te binnen schoot waar ik, werkend op mijn computertje, al maanden naar zocht. Even later legde ik na een hele goede vraag spontaan iets uit op een manier waarvan ik meteen wist: ja, zo wilde ik dat al heel lang formuleren. Maar het kwam maar niet, eenzaam prutsend aan mijn toetsenbord.

Fluitend ging ik even later op mijn ov-fiets terug naar het station, mij wel een enorme ouwe zak voelend, maar denkend: dat loop je mis met die PPP’s: je maakt nauwelijks contact met de zaal, en zo loop je al die non-verbale feedback mis. Toen ik uit mijn hoofd stond te vertellen, wist ik al voor ik me er bewust van was of een informatie-element bij de studenten was binnengekomen of niet. De confrontatie met hun scepsis bracht het beste in mijn hersens boven.

Hun filmpjes zijn hopelijk over twee maanden klaar. Intussen als huiswerk voor de trouwe lezer: wie weet er een vernietigende woordspeling op powerpointpresentatie? In de trein bedacht ik Powerless Pointless Presentatie. Dat moet u beter kunnen.

De volgende aflevering staatal op nrc.nl/weekbladReageren kan hier ook.