'Ik wil het debat vurig voeren'

PvdA-leider Wouter Bos had een overvolle week. Nu moet hij zijn achterban overtuigen van het sociale karakter van het AOW-besluit. „Ik heb ze het liefst allemaal op de koffie.”

Hij voerde nachtelijke onderhandelingen om een bank te redden, debatteerde uitgebreid met de Kamer over het klimaatbeleid, zag als minister van Financiën de eerste consumentenbank van Europa uitstel van betaling aanvragen en nam als lid van het vierde kabinet Balkenende een gevoelig besluit over de verhoging van de AOW-leeftijd. Vice-premier en PvdA-leider Wouter Bos heeft een hectische werkweek achter de rug. Gisteravond lichtte hij strijdvaardig het AOW-besluit toe alvorens hij kwiek de auto nam voor een optreden in Pauw & Witteman.

DSB-eigenaar Dirk Scheringa wist tot driemaal toe van de rechter meer tijd te krijgen voor zijn bank in het nauw. Is zijn vechtlust onderschat?

„In ieder geval niet door mij. Ik bewonder hoe hij voor zijn eigen toko vecht. Je ziet ook hoeveel respect hij krijgt van zijn mensen. Ik vind dat bijzonder om te zien.”

Mocht Scheringa er toch in slagen een Amerikaanse koper te strikken, zijn garanties door de Nederlandse staat dan bij voorbaat uitgesloten?

„Ik steek geen belastinggeld in een ongezond bedrijf dat door eigen fouten in problemen is gekomen.”

Bij DSB lijkt het einde in zicht, maar het zojuist genomen besluit over verhoging van de AOW-leeftijd zal tot veel maatschappelijke discussie leiden. U vindt het besluit sociaal en rechtvaardig. Waarom?

„Ik wil dat mijn kinderen en kleinkinderen ook straks nog kunnen rekenen op sociale en solidaire voorzieningen. De vergrijzing betekent dat straks minder jongeren de AOW van meer ouderen bij elkaar moeten verdienen. De AOW is vijftig jaar geleden gemaakt. Nu leven we langer, zijn we gezonder en zijn de arbeidsomstandigheden beter. Dan vind ik het heel redelijk als we wat langer gaan werken. Voor de mensen die dat niet kunnen treffen we voorzieningen.”

Waarom wordt die verhoging niet geleidelijk ingevoerd, bijvoorbeeld 24 jaar lang een maand erbij?

„Dan zou je wetten elk jaar moeten veranderen, een ongelooflijke administratieve rompslomp. Dit is helder en uitvoerbaar.”

Wie op 31 december 1954 is geboren, merkt niets van de plannen, maar de buurman die een dag jonger is moet een jaar langer werken.

„In elk systeem heb je dat soort overgangen van mensen die net aan de goede kant zitten en mensen die net aan de minder goede kant zitten. Het is een afweging wat je redelijk vindt en wat uitvoerbaar en duidelijk is. We hebben gemerkt bij mensen in het land dat zij in één keer willen snappen wat zo’n wijziging betekent. Je moet het niet te verfijnd maken.”

Waarom lukt een geleidelijke invoering wel in het Verenigd Koninkrijk of Duitsland?

„Wij zouden dat ook kunnen doen, begrijp me goed, maar we kiezen voor een andere systematiek. Wij zijn toonaangevend in de wereld met onze oudedagsvoorzieningen: via de AOW, via pensioen en het individuele sparen. In veel landen is alleen de AOW geregeld. Het is bij ons complexer omdat je ook het pensioensparen moet wijzigen. Elk jaar een stapje zou voor pensioenfondsen chaos betekenen. Maar het is ook niet nodig. Door de aanvullende pensioenen is verhoging van de AOW-leeftijd minder ingrijpend. De verandering die we daar plegen groeit vanaf 2020 over een periode van 40 jaar langzaam in. Wie bijvoorbeeld sinds 2000 werkt heeft straks wel 20 jaar rechten op een aanvullend pensioen vanaf 65 opgebouwd.”

Waarom is het van belang dat het AOW-besluit nu genomen werd?

„Veel van de onvrede over de AOW-maatregelen komt door onbekendheid met het onderwerp. Ik ben mensen tegengekomen van 64 die dachten dat ze tot hun 67ste moesten wachten op hun AOW. Ik ben werklozen tegengekomen die dachten dat ze twee jaar in de bijstand moesten overbruggen. Dat is beide niet waar. Dat soort onzekerheden moet je niet lang laten bestaan.”

Die onzekerheden zijn geen probleem bij de werkgroepen die een half jaar lang studeren op besparingen. Waarom hier ook niet wat langer wachten, zoals uw partijgenoot en Kamerlid Paul Kalma bepleit?

„Dit besluit wordt natuurlijk niet snel genomen. Het is dit voorjaar al in de grondverf gezet.”

Toch is er meer onvrede in uw achterban. Een kaderlid van het gewest Gelderland noemt het besluit ‘onbenullig, onnodig, onnuttig en onrechtvaardig’. Hoe gaat u uw achterban overtuigen?

„Ik heb ze het liefst allemaal tegelijk op de koffie. Ik ben zeer vechtlustig.”

FNV-voorzitter Jongerius spreekt van een ‘gedrocht’ en een ‘misbaksel’. Duwt u uw achterban niet naar de SP?

„Wij doen dit om de sociale verzorgingsstaat te behouden. Hoe langer je wacht, hoe bruter je moet ingrijpen.”

Wilders gaat morgen folderen tegen de plannen. Gaat u ook folderen?

„Nee, voor mij breken morgen een paar dagen rust aan. Ik weet niet of dit een soort campagnetijd wordt. Maar ik ben wel van plan om dit debat over de AOW met de partij en in de partij vurig te voeren.”