Dringen voor glimpje van Kissinger of Herta Müller

Boeken van Nelson Mandela en Vladimir Nabokov, Kissinger in levende lijve – twintigste-eeuwse grootheden domineren de Buchmesse.

„Dit is het betere Sinterklaasgevoel”, zegt een redacteur van De Bezige Bij in de gang van hotel Frankfurter Hof. „Hij zal toch wel komen?”

Tussen het drinkende boekenvolk in de grote lounge wacht een klein aantal ingewijden op een van de grote spelers uit de twintigste-eeuwse geschiedenis: de Amerikaanse voormalig minister van Buitenlandse Zaken, Henry Kissinger. Kissinger is in Frankfurt op uitnodiging van de Amerikaanse literair agent Andrew Wylie, een man die sinds jaar en dag solide bovenop de internationale literaire apenrots zit. Wylie geeft een diner voor Europese uitgevers en Kissinger, in de hoop nog een boek uit de 86-jarige staatsman te kunnen persen. Tijdens het diner zal Kissinger een speech houden over de Amerikaanse relaties met China in verleden en toekomst – daar zou dat boek over moeten gaan.

In een hoek van de lounge zitten Harry Mulisch en zijn echtgenote, hier voor het jaarlijkse diner van Hanser Verlag. Leon de Winter is er ook, en in een zijzaal houdt Oscar van Gelderen (uitgeverij Le-bowski) een borrel voor de Italiaanse auteur Niccoló Ammaniti. Langzaam maar zeker stroomt de lounge vol mannen in pakken, de gezettere zijn bodyguards, de dunnere uitgevers. Opeens staat Kissinger in een afgeschermd gedeelte van de bar, een kleinere, ingeklonken en witharige versie van het gezicht dat je kent uit zoveel documentaires – maar op het oog nog met dezelfde uilenbril. Een fotograaf en een paar mobieltjes klikken, dan wordt Kissinger naar een eetzaal begeleid. Door een andere deur mogen de glimmende uitgevers naar binnen. Uit Nederland zijn er drie genodigden: Mizzy van der Pluijm van Contact, Sander Knol van Meulenhoff en Robert Ammerlaan van De Bezige Bij. „Honderdduizend doden in Cambodja”, zegt Harry Mulisch, verwijzend naar Kissingers rol bij de escalatie van de Vietnamoorlog. „En dat staat hier dan gewoon.”

Een andere bejaarde staatsman domineert intussen het loven en bieden op de Buchmesse. Verzamelde brieven en aantekeningen van Nelson Mandela zijn verkocht aan tal van landen. Een Nederlandse uitgeverij heeft er een ton voor geboden, wordt gefluisterd; eens zien of iemand daar overheen gaat. Mandela’s autobiografie, Lange weg naar de vrijheid, verscheen indertijd bij Amstel uitgevers.

Andere boeken waarvan de rechten goed zijn verkocht zijn de nieuwe roman van Yann Martel (schrijver van The life of Pi, ), Imperial Bedroom, Bret Easton Ellis’ vervolg op Less than Zero, Haruki Murakami’s nieuwe roman IQ84, en Solar, een ecologische satire van Ian McEwan. De boeken zullen verschijnen in 2010 en 2011.

De derde twintigste-eeuwse grootheid die de Messe in zijn ban houdt, is Vladimir Nabokov. Van diens nagelaten roman, The Original of Laura, gekocht door Penguin van diezelfde agent Wylie voor een ‘bedrag van zeven cijfers’, circuleren op de Buchmesse exemplaren (het verschijnt 3 november). „Kijk”, zei Andrew Wylie eerder die dag in zijn stand, „Heb je ooit zoiets moois gezien?” Zoals al zijn romans schreef Nabokov deze roman op indexkaartjes, die in het boek in facsimile zijn afgedrukt, met de gedrukte transcriptie eronder. Je kunt de kaartjes loshalen uit het boek, en zo de roman in je hand houden – net als Nabokov dat gedaan moet hebben.

Volgens de Buchmesse-directie en het vakblad The Bookseller namen vooral de grote Amerikaanse en Britse uitgevers dit jaar minder redacteuren mee, maar was de rechtenhandel juist levendiger. Met de feestjes is iets soortgelijks aan de hand, vertelt een uitgever: minder borrels, en consumptiebonnen in plaats van vrij drinken. Maar in de hotels gaan de glazen wijn ’s avonds net zo hard als andere jaren, en in de Amerikaanse hal is er even vaak champagne.

Donderdagmiddag bewoog zich een zwart, duizendpotig beest van camera’s en microfoons door hal 3, met ergens middenin Nobelprijswinnares Herta Müller. Müller was ziek, aldus het nieuws een dag eerder, alle aandacht was haar te veel geworden. Maar nu oogt ze koel en elegant, sprekend over de onmogelijkheid van mensen zich te voegen naar totalitaire ideologieën. Omstanders praten door haar woorden heen. Tegen het eind van de week heeft de adrenaline iedereen te pakken. Men wil niet meer horen wat Herta Müller te zeggen heeft, men wil haar vooral zien.

Interview Andrew Wylie Boekenbijlage, 23 oktober a.s.