De Holey Wohly

In het oktobernummer van Schach stond een foto van Levon Aronian, winnaar van het Grand Slam toernooi dat in september in Bilbao werd gespeeld, samen met zijn secondant.

Ik kon mijn ogen bijna niet geloven, want die secondant was de Australiër Alex Wohl. Een sterke schaker, daar niet van, maar je moet wel een grappenmaker zijn om Wohl tegen de wereldtop te hulp te roepen.

Wanneer speelt Aronian 1...Pa6? vroeg Schach zich af. Die zet is een van de bizarre openingen waar Wohl in gespecialiseerd is. Tony Miles, die het voor de aardigheid ook een paar keer deed, noemde het de ‘Holey Wohly’.

Wie in de toekomst kijkt, ziet in de glazen bol een match om het wereldkampioenschap tussen Magnus Carlsen en Levon Aronian. Zou de strijd van hun secondanten dan tussen Kasparov en Wohl gaan? Zo’n grap gaat Aronian waarschijnlijk te ver. Hij vervangt zijn secondanten voortdurend, niet omdat die hun werk niet goed doen, maar omdat hij verschillende stijlen en inzichten wil leren kennen. Misschien huurt hij Vladimir Kramnik nog eens in en als hij dan tegen Carlsen speelt, kunnen Kasparov en Kramnik een revanche van hun match in 2000 opvoeren, maar dan als een soort poppenspelers.

In Bilbao won Aronian een van zijn twee partijen tegen Alexander Grisjtsjoek dankzij een spectaculair nieuwtje op de tiende zet, een verrassend stukoffer. Grisjtsjoek vertelde Dirk Poldauf, de verslaggever van Schach, dat hij na dat offer had overwogen om meteen op te geven, omdat het duidelijk was dat Aronian alle consequenties thuis had bekeken.

Dat was hij als pokerprof natuurlijk gewend. Als je zeker weet dat de tegenstander niet bluft, gooi je je kaarten op tafel.

Grisjtsjoek bleef nog wat mopperen over de pech die hij had met de openingsnieuwtjes van zijn tegenstanders. ,,Ik ben wat dat betreft de ongelukkigste schaker van de wereld. Ik ben de nieuwe Van Wely!’’ Poldaufs ironische commentaar was: ,,Dat is natuurlijk verschrikkelijk, een tragiek die zijn weerga niet kent.’’

Is het zo erg om Van Wely te zijn? Op een website zag ik laatst een foto waarop hij zijn vriendin in het zadel hielp van een paard dat hij net aan een paardlievende instelling had geschonken. Zolang je nog paarden weg kunt geven, gaat het niet slecht met je.

De andere partij tussen Grisjtsjoek en Aronian in Bilbao werd door Grisjtsjoek gewonnen. De opening was het anti-Moskou gambiet, bijna altijd een recept voor een wilde strijd.

Vorige week speelden ze dezelfde variant in het Europese clubkampioenschap in de Macedonische stad Ohrid en toen won Aronian. Het hele Armeense team dat vorig jaar de Olympiade in Dresden won, deed in Ohrid mee voor de club MIKA uit Jerevan, maar ondanks deze samenballing van kracht werd het toernooi gewonnen door Ekonomist uit de Russische stad Saratov.

Alexander Grisjtsjoek - Levon Aronian, ECC Ohrid 2009

1. d4 d5 2. Pf3 Pf6 3. c4 c6 4. Pc3 e6 5. Lg5 h6 6. Lh4 dxc4 7. e4 g5 8. Lg3 b5 Deze scherpe stelling hadden ze dit jaar al twee keer eerder en beide keren won Grisjtsjoek met wit. 9. Pe5 Lb7 10. h4 g4 11. Le2 Pbd7 12. Pxd7 Dxd7 13. Le5 De7 14. 0-0 Tg8 15. b3 Pd7 16. Lg3 b4 17. Pa4 c3 18. Dd3 Ook dit had Grisjtsjoek al eens, tegen Gelfand in het rapidtoernooi in Odessa van 2007. Er volgde 18...e5 19. Tad1 Lg7 20. d5 en wit kwam beter te staan. 18...h5 19. a3 a5 20. axb4 axb4 21. Pc5 Deze actie leidt na grote complicaties tot voordeel voor zwart, wat hier moeilijk te zien was. Misschien had wit 21. Ta2 met torenverdubbeling op de a-lijn kunnen proberen. 21...Txa1 Nu zou zwart zich na 22. Txa1 goed kunnen verdedigen met 22...Pxc5 23. dxc5 e5, met de bedoeling om na 24. Ta7 met f6 en Tg7 de toren mee te laten doen. Maar wit heeft iets anders in gedachten, wat er op het eerste gezicht sterk uitziet. 22. Pxb7

22...Pe5 Een fraai antwoord. Zwart kon niet eerst 22...Txf1+ doen, want dan zou wit na 23. Lxf1 Pe5 24. Da6 geweldige aanval hebben. 23. Txa1 Pxd3 24. Ta8+ Misschien zou het eindspel met een pion minder na 24. Pd6+ Dxd6 25. Lxd6 Lxd6 voor wit te houden zijn, maar het is geen pretje. 24...Kd7 25. Lxd3 Wit heeft twee stukken voor de dame en gevaarlijke aanval. 25...Df6 26. Le5

Dit gaat fout. Wit kon op verschillende manieren (na 26. Pa5 Dxd4 of 26. Ta7 Dxd4) een eindspel met twee stukken tegen een toren bereiken, maar dat is gunstig voor zwart door de machtige c-pion. Het beste was 26. e5 Dh6 27. Ta7, waarna zwart eeuwig schaak niet kan verhinderen. 26...Ld6 Met deze onverwachte en spectaculaire zet bereikt zwart een gewonnen eindspel. 27. Lxf6 Txa8 28. Kf1 Iets hardnekkiger was 28. Pxd6 28...Ta1+ 29. Ke2 Ta2+ Wit gaf op, de c-pion kost hem een stuk.

Schaakopgave

Jiri Jirka - Vladislav Tkachiev, Ohrid 2009. Zwart begint en wint.

Oplossing: 1...Dc2 2. Te2 (ook na 2. Dxc2 Pxe3+ of na andere zetten blijft wit een stuk achter) 2...Dxd2 3. Txd2 Pe3+ en wit gaf op.