Bejaarde bruiden en voljarige pubers

De foto’s van Eveline van Duyl zijn duidelijk, maar niet eenduidig. Zo eenvoudig als het is om ze te bekijken, zo moeilijk is het om te benoemen wat je dan precies ziet. Wat zie je bijvoorbeeld in haar fotoserie in Vlissingen? Kort gezegd: de puberteit. Maar niet de obligate kant van de puberteit, niet de beginnende borsten of beharing. Wat je ziet is een lichte ontreddering achter voorgewende onbewogenheid. Verveelde blikken waarachter van alles broeit.

Van Duyl fotografeerde haar twee zoons – jongens met mooie, felle koppen – terwijl ze opgroeiden van kinderen naar jongemannen. Ze poseren vaak alleen in hun ondergoed, afwezig voor zich uit starend, maar toch ook duidelijk voor de foto neergezet in een bepaalde houding en op een bepaalde plek. Ze zijn in zichzelf gekeerd terwijl ze een houding aannemen: ziedaar de paradox van de puberteit.

Hetzelfde geldt voor de pubermeisjes die Van Duyl portretteerde, niet in hun ondergoed maar wel in ongemakkelijke situaties. Met niets omhanden, in kamers die er onbewoond en gestript uitzien. Op een leeg bureau of tegen een achtergrond van behang, luxaflex of bewasemd glas. In die galmende foto’s staan de meisjes je ongenaakbaar aan te kijken. Kinderen met volwassen blikken. Achter hun in de plooi gehouden gezichten maken hun hersenen overuren. Dat zie je. Of dat weet je, nog van vroeger.

In Van Duyls serie Future, te zien in de Bewaerschole in Haamstede, lopen de jonge meisjes letterlijk op hun volwassenheid vooruit door te poseren in trouwjurken. Ze trekken er weer hun grotemensengezicht bij, maar je ziet meteen dat het niet klopt. Nog vreemder is de serie Past, waarvoor Van Duyl bejaarden als bruid fotografeerde. Er steken veel te oude, pezige handen uit het witte satijn. Dat sommige vrouwen met de bruidsjurk in bed liggen of in een rolstoel zitten, maakt de foto’s op het eerste gezicht zelfs lachwekkend.

Op het tweede gezicht zijn ze dat toch niet. De vrouwen menen het, ze schamen zich niet voor die uitdossing. Van Duyl heeft wel een merkwaardig beeld willen maken, maar zette de modellen niet voor schut. Net zoals ze haar zoons wel letterlijk, maar niet figuurlijk in hun hemd heeft gezet. De bejaarde bruiden zijn tegelijk grappig en serieus te nemen. Dat bedoelde ik dus. Duidelijke beelden, maar niet eenduidig.

Gijsbert van der Wal

Eveline van Duyl - Fotowerken. T/m 1 nov in De Willem 3 in Vlissingen en De Bewaerschole in Burgh Haamstede. Inl: www.burobk.nl, www.bewaerschole.nl