De Surinaamse politiek rommelt

Morgen vertrekt een delegatie van Nederlandse fractieleiders voor een bezoek aan Suriname. Daar is het al lange tijd politiek onrustig.

Volgend jaar mei zijn er parlementsverkiezingen in Suriname. Die werpen nu reeds hun schaduw vooruit. Al maanden is het onrustig in het instabiele politieke landschap, waar politieke partijen voortdurend om elkaar heen draaien in een poging coalities te vormen die straks de meerderheid in de Assemblee kunnen halen.

Belangrijk aspect daarbij is wie er in het parlement straks voldoende stemmen haalt om de nieuwe president te kiezen, een in het Surinaams staatsbestel machtig figuur. Algemeen wordt aangenomen dat het huidige staatshoofd Ronald Venetiaan niet nog een termijn zal vervullen en dus gaan er verschillende namen rond. En niet de minsten: Ronny Brunswijk, Paul Somohardjo en Desi Bouterse, die alle drie een veroordeling op hun naam hebben staan. Bouterse en Brunswijk, in Nederland, voor drugssmokkel en Somohardjo, die sinds 2005 parlementsvoorzitter is, voor aanranding. Bouterse is bovendien ook de hoofdverdachte in het ‘Decembermoordenproces’. Hij wordt verdacht van betrokkenheid bij de moord op vijftien critici tijdens zijn toenmalige militaire bewind in 1982. De voormalig legerleider is nu leider van de grootste politieke partij NDP, en enorm populair onder jongeren. Bouterse verraste vriend en vijand met zijn presidentskandidatuur omdat eerder de suggestie was gewekt dat hij de fakkel zou overdragen aan de jongeren. Zijn besluit, eerder dit jaar, om de populaire en voormalige voorzitter van het ‘jeugdparlement’ (een officiële functie in Suriname) Melvin Bouva aan zijn partij te binden, versterkte dat vermoeden. Zou Bouterse dan eindelijk pas op de plaats maken?

Dat de ambitieuze jurist Bouva zich uitgerekend bij Bouterse aansloot, was een verrassing. Tot dan toe werd hij vooral geplaatst in het kamp van president Venetiaan. Maar Bouva vindt dat hij als jongere bij de NDP de beste kansen heeft. Deze week, tijdens de 64ste verjaardag van Bouterse, riep hij de jongeren van Suriname op massaal op de ‘Megacombinatie’ te stemmen, een samenwerkingsverband waar de NDP deel van uitmaakt. Hoe stabiel die samenwerking is, is de vraag. Zo stapte een van de machtigste industriëlen van Suriname, Dhilip Sardjoe met ruzie uit de combinatie, maar sloot ex- president Jules Wijdenbosch zich juist weer bij Bouterse aan, na een ruzie van bijna tien jaar. Overigens rommelt het ook binnen die andere politieke combinatie, het ‘Nieuw Front’, de bundeling van traditionele etnische partijen die al lang aan de macht zijn. Bijna wekelijks zijn er speculaties of die partijen wel bij elkaar blijven.

Intussen loopt door alle politieke strubbelingen ook het strafproces naar de ’Decembermoorden nog steeds door. De zaak duurt nu al bijna twee jaar maar veel schot lijkt er niet in te zitten. Ruim een jaar lang wist Bouterses advocaat de zaak te vertragen. Pas daarna kon de inhoudelijke behandeling beginnen. Voorlopig gaat het om veel getuigenverhoren, voornamelijk van (oud) militair personeel dat tijdens de moordpartij in Fort Zeelandia aanwezig was. Bouterse is tot nu toe nooit verschenen. Er zijn vooralsnog geen harde verklaringen waaruit blijkt dat Bouterse zelf heeft geschoten of tijdens de moordpartij op de plek van het misdrijf aanwezig was: een van de bastions van het Fort. Daar werden de gevangen genomen critici in groepjes geliquideerd. Dat Bouterse tijdens het schieten op het complex van het Fort aanwezig was, is door getuigen zowel bevestigd als weersproken. Zelf ontkent hij dat hij in het Fort was. Wat niet wegneemt dat hij als toenmalig leger- en regeringsleider verantwoordelijkheid droeg. Maar die discussie is in de rechtszaal nog nauwelijks gevoerd. Het lijkt onwaarschijnlijk dat er voor de verkiezingen een uitspraak komt. Daarmee lijken de kansen op een presidentschap voor Bouterse groter, hoewel in Suriname ook de discussie woedt of het land zich dan niet opnieuw in een isolement stort. Dat zal zeker voor Nederland gelden. Want de kans dat Den Haag normale relaties aanknoopt met een land waarvan de president hoofdverdachte is in een dergelijk proces en bovendien reeds een Nederlandse (drugs)veroordeling aan de broek heeft, lijkt uitgesloten.