Cynisme

Er bestaat een oude, eerbiedwaardige filosofische stroming die het cynisme wordt genoemd. Het uitgangspunt is simpel: er is helemaal niets wat een mens met zekerheid kan weten. Je kunt van alles even goed het tegendeel beweren. Deze gedachte werd het programma van een individualistische, provocatieve tegencultuur in het klassieke Athene. Van de cynicus Diogenes wordt verteld dat hij afstand had gedaan van alle aardse bezittingen. Hij woonde in een ton. Toen hij op een dag bezig was geometrische figuren in het zand te tekenen kreeg hij bezoek van Alexander de Grote. Diogenes nam niet eens de moeite om op te kijken.

Alexander stond voor hem en zei: „U bent de grote filosoof Diogenes, ik ben de machtigste man op aarde en een groot bewonderaar van u. U mag alles wensen wat u wilt. Ik zal uw wens vervullen.”

„Meneer”, zei Diogenes, „misschien wilt u dan zo vriendelijk zijn om een stap opzij te doen. U staat in het licht.”

De gemeente Rotterdam heeft definitief afgerekend met deze eeuwenoude filosofische traditie. Er is een digitaal loket geopend, het meldpunt cynisme, waar ambtenaren melding kunnen maken van bitter gestemde collega’s, die in hun ogen de werksfeer ondermijnen. Cynisme blijkt een bron van ergernis. „Mensen storen zich aan negatieve energie”, aldus de verantwoordelijke wethouder Lucas Bolsius.

Het meldpunt cynisme is een kliklijn voor ambtenaren die, in de traditie van de grote Diogenes, hun eigen gelijk en hun belangrijkheid relativeren. Dat zijn de ambtenaren die openstaan voor tegenargumenten in plaats van krampachtig vast te houden aan procedures. Het zijn de ambtenaren die de Paarse Krokodil gewoon teruggeven, omdat ze begrijpen dat de officiële formulieren lachwekkend zijn. Cynische ambtenaren zijn ambtenaren die evenmin als Diogenes onder de indruk zijn van gezag. Als de wethouder vóór hen staat en hen ervan beschuldigt dat zij negatieve energie uitstralen, vragen zij beleefd of hij een stap opzij kan doen omdat hij in het licht staat. We hebben geen meldpunt nodig, maar een verplichte cursus cynisme voor alle ambtenaren.

Ilja Leonard Pfeijffer