Wacht tot het lichtje gedoofd is

Hij is bedoeld voor beleggers, de nieuwe rationalizer die Philips en ABN Amro samen hebben ontwikkeld. Een apparaatje dat de belegger moet waarschuwen als hij niet verstandig zijn beslissingen dreigt te nemen doordat zijn gevoelens en zijn opwinding hem parten spelen.

Zou zo’n apparaatje niet alleen voor beleggers maar ook voor bestuurskamers ontwikkeld moeten worden? Bestuurders van ondernemingen gelden als verstandige mensen, die altijd op basis van rationele overwegingen de beste besluiten nemen voor hun bedrijf. Ze hebben geleerd emoties uit te schakelen. Althans, zo doen ze het graag voorkomen. Maar is dat ook zo?

Bij grote mislukte overnames bijvoorbeeld wordt later vaak geanalyseerd dat een bedrijf zich in zijn enthousiasme heeft laten meeslepen en veel te veel voor een bedrijf heeft neergeteld.

Een rationalizer in bestuurskamers kan niet alleen de bestuurders zelf, maar ook commissarissen duidelijk maken dat een vergaande beslissing ook werkelijk bij volle verstand is genomen.

De rationalizer voor beleggers hebben ABN Amro en Philips laten testen door de Universiteit van Amsterdam. De onderzoekers hadden deze week in bestuurskamers ook een mooie testpopulatie kunnen vinden. Bij de supermarkten van Jumbo bijvoorbeeld. Voor het eind van de week moet de familie Van Eerd beslissen of ze hun bod op Super de Boer zullen verhogen. Laat het Veghelse bedrijf zich meeslepen door tomeloze ambities of wordt er nog koel gerekend?

Een nog mooiere testgroep zit bij DSB. Eigenaar en directeur Dirk Scheringa geldt als een emotioneel mens. Dirk lacht, Dirk huilt, Dirk is boos op televisie. Maar is het allemaal echt of is het soms gespeeld? Is hij niet rationeler dan veel mensen denken? Dat weten wij en vermoedelijk ook zijn commissarissen niet. En hoe koel en berekenend waren Nout Wellink en Wouter Bos toen ze afgelopen weekend op het faillissement van DSB aanstuurden?

Toegegeven, het zal even wennen zijn als de hoge heren een EmoBracelet om hun arm moeten dragen waarop ledlampjes gaan branden als de opwinding stijgt. En vooral voor iedereen zichtbaar op de bijbehorende EmoBowl, een soort fruitschaal, die een nieuwe accessoire kan worden voor elke vergaderzaal. Het zou mooi zijn als een edelsmid een variant ontwerpt die goed past bij Italiaanse maatpakken: een EmoManchetknoop.

Toezichthouders zouden wel eens blij verrast kunnen zijn met de resultaten, en in de verleiding komen om een oud omstreden apparaat in ere te herstellen. De leugendetector. Liefst verhuld in een dasspeld.

Daan van Lent