Vrind, kom jij er ook gezellig bij

Bestuurders en commissarissen van vrijwel alle onderdelen van DSB zijn telkens dezelfde personen.

Scheringa put hiervoor graag uit zijn vriendenkring.

23 jaar was hij, toen René Neelissen als student economie bij Buro Frisia in Spanbroek binnenstapte. Of hij er stage kon lopen?

Het leek hem een interessant afstudeerproject om eens achter de schermen te zien hoe een voorschotbank werkt. Eigenaar Dirk Scheringa vond het goed. Neelissen mocht blijven. En ging nooit meer weg. Hij raakte hecht bevriend met de baas.

Neelissen, nu 46 jaar, heeft achter de schermen altijd een belangrijke rol gespeeld in de groei van het financiële concern. In eerste instantie als adviseur, vanaf 1990 als commissaris van moedermaatschappij DSB Beheer. Negen jaar later trok hij zich terug, toen DSB zich opmaakte voor een beursgang. Scheringa wilde de schijn van ‘vriendjespolitiek’ wegnemen. Neelissen maakte plaats voor Rob Bonnier, de voormalig topman van papierfabrikant KNP, die ervaring had met het leiden van aandeelhoudersvergaderingen. Overigens kwam Bonnier terecht in een andere beheermaatschappij die met het oog op de beursgang was opgericht: DSB Groep Antilles nv.

Neelissen bleef aan als penningmeester van Scheringa’s voetbalclub AZ. In 2003 keerde Neelissen terug als commissaris van DSB Beheer, waar ook Scheringa’s echtgenote Baukje in zit (sinds 1994). Begin 2004 kwam hij ook in de raad van commissarissen van DSB’s belangrijkste werkmaatschappij, DSB Bank, onder voorzitterschap van Bonnier. In datzelfde jaar benoemde Scheringa ook VVD-coryfee Ed Nijpels tot commissaris bij zijn bank. Die was toen commissaris van de koningin in Friesland. Motivatie van Scheringa: „Ik voel mij als geboren Groninger ook een beetje Fries”, zei hij destijds in zakenblad Quote.

Dinsdag besloot Neelissen zich bij DSB Bank terug te trekken wegens belangenverstrengeling. De bank heeft een vordering van 75 miljoen op DSB Beheer, waardoor Neelissen in de knel kwam. Met de pet van de bijna failliete bank op wil hij die 75 miljoen graag snel opeisen, met z’n andere wil hij het krediet behouden om andere dochters te kunnen financieren: AZ en het Scheringa Museum.

Belangenverstrengeling ligt bij een familiebedrijf als dat van Scheringa per definitie op de loer. Als enig aandeelhouder controleert hij alle bv’s en stichtingen die in de DSB-kerstboom hangen. Maar daarnaast heeft hij ook externe adviseurs een dubbele functie gegeven. De raden van bestuur en commissarissen van alle financiële instellingen van DSB (Fico, Bank, Leven en Schade) bestaan uit exact dezelfde acht personen.

De man die dinsdag de persconferentie bij AZ leidde, president-commissaris Gerrit Valk, is ook bestuurslid bij de twee stichtingen rond het museum in Spanbroek. De penningmeester van deze stichtingen, Rutger Brandt, is tevens galeriehouder die geregeld kunstwerken aan het museum heeft verkocht.

Scheringa laat zich graag omringen door twee soorten adviseurs, toezichthouders en functionarissen: mensen uit zijn eigen Noord-Hollandse vriendenkring of min of meer bekende Nederlanders, met een voorkeur voor voormalige politici. Behalve het bekende rijtje ex-VVD’ers heeft Scheringa ook een beroep gedaan op een CDA’er. Oud-minister Tjerk Westerterp van Verkeer & Waterstaat was commissaris in de jaren 1994-2001.

De genoemde Gerrit Valk was ooit Tweede Kamerlid voor de PvdA. De amateurhistoricus promoveerde in 2004 op een proefschrift over AZ en werd prompt president-commissaris.

Bij de voetbalclub, die sinds februari 2005 volledig in zijn handen is, heeft Scheringa eveneens een handje van het aanstellen van bekende namen. Kort na het ontslag van Maarten Fontein als directeur bij Ajax, benoemde Scheringa hem tot manager Internationale Zaken.

In 2002 nam Scheringa volleybaltrainer Toon Gerbrands in dienst om zijn schaatsploeg te leiden. In de loop van de jaren kreeg de voormalige bondscoach steeds meer taken erbij, tot hij coördinator werd van alle topsportactiviteiten van DSB. Hij reisde in 2004 samen met Scheringa naar de Olympische Spelen in Athene om de honkbalploeg aan te moedigen. Daar was de bank net sponsor van geworden. Inmiddels is Gerbrands manager Algemene Zaken van AZ.

Voor het grote publiek zal Scheringa’s bekendste adviseur Klaas Wilting zijn geweest. De man die jarenlang niet van het televisiescherm te slaan was als woordvoerder van de Amsterdamse politie en later als panellid bij Waku Waku en deelnemer van Sterren dansen op het ijs, werd in 2000 de vaste persvoorlichter van DSB. Hij hield tot maandagochtend vol dat er bij DSB Bank niets aan de hand was. Nadat minister Wouter Bos die middag over de val van DSB had gezegd dat die onder meer lag aan „onduidelijke communicatie”, betekende dat het einde van Wiltings rol als woordvoerder.

Nieuws en achtergronden over DSB op nrc.nl/dsb