Surfen tussen de plastic flessen

Vandaag begint het Shoot Me Festival in Den Haag.

Films over surfers en hiphoppers draaien er naast geëngageerde documentaires over brandende kwesties.

Hawaii heeft niet alleen de mooiste golven ter wereld, maar ook het meeste plastic op de stranden. Terwijl de surfers aan de ene kant van het eiland zorgeloos langs de golven scheren, dobberen om de hoek verkreukelde petflessen. De beide kanten van het eiland worden vertoond op het Shoot Me Festival in Den Haag, dat vandaag begint. De relaxte surfers zijn te zien in de swingende documentaire The Present, en in Addicted to Plastic luiden bezorgde wetenschappers de noodklok over de plastic soep die onze oceanen zijn geworden.

Op het festival draaien films over skateboarders, surfers en hiphoppers net zo makkelijk naast geëngageerde documentaires over brandende kwesties. Voor veel films is er een toepasselijke locatie gevonden. Zo draait The Present in een drive-in bioscoop op het Norfolkterrein in Scheveningen, een voormalige aanlegplaats voor containerschepen vlakbij surfstrand Zuid. Politieke films over de verkiezingen van Obama en Ahmadinejad draaien in perscentrum Nieuwspoort. Andere locaties zijn het ADO Stadion en de gigantische hal van de energiecentrale E.ON. Op eerdere edities moest de festivalbezoeker zich verplaatsen naar de Haagse tramtunnel en een oude seksbioscoop.

Artistiek directeur Bas Ackermann heeft de richting van het festival de afgelopen vijf jaar wel moeten omgooien. „We zijn opgericht als platform voor beginnende filmmakers maar werden ingehaald door YouTube. Daarom hebben we dit jaar voor het eerst een competitie ingesteld onder de naam ‘Different Angle’, zodat we meer focus aanbrengen in het enorme aanbod. Daarbij is het sociale aspect van het festival voor ons nog belangrijker geworden. En met films op speciale locaties hopen we dat meer jongeren uiteindelijk de weg naar het filmhuis weten te vinden.”

Zo is Addicted to Plastic te zien op de 42ste verdieping van het Strijkijzer, de hoogste toren van Den Haag. De documentaire van de Canadese regisseur Ian Connacher past in de eco-horrortrend. Vroeger werden hiermee rampenfilms met enge dieren bedoeld maar tegenwoordig slaat het vooral op films en documentaires die de ingedutte consument waarschuwt voor aanstaande ecologische rampen.

Regisseur Ian Connacher zelf gruwelt van de aanduiding eco-horror. „Ik vind dat je als regisseur een balans moet zoeken tussen het vertellen van de afschuwelijke waarheid en het geven van praktische oplossingen, zodat je de machteloze kijker niet van je vervreemdt. Doemscenario’s zullen zelden tot actie leiden.”

De plastic belofte uit de jaren vijftig is uitgegroeid tot een plastic afvalberg, zo stelt Connacher in zijn documentaire. Een van de alternatieven die Addicted to Plastic aanreikt is organisch plastic gemaakt van maïs. Een aantal elektronicagiganten bracht al walkmans en mobiele telefoons van maïsplastic op de markt. Controversiëler is plastic gemaakt van proteïne uit kippenveren, die als afval uit de bio-industrie kunnen worden hergebruikt. Toch denkt Connacher niet dat plastic uit olie uit ons leven is weg te denken. „We hebben plastic nodig. Het maakt onze auto’s lichter en dus energiezuiniger, het houdt ons voedsel veilig en het is nodig voor het maken van medicijnen. We moeten alleen ophouden met het onverantwoorde gebruik ervan. Daarvoor hebben we bedrijven nodig die plastic kunnen recyclen, regeringen die ons behoeden voor giftige stoffen en consumenten die bewuster kopen.”

Ligt de verantwoordelijkheid niet ook bij de plastic producerende industrie? „Voor mijn film heb ik een paar plasticfabrikanten geïnterviewd maar vooralsnog heb ik geen enkele reactie gekregen.”

In Addicted to Plastic wordt beweerd dat het drinken uit een plastic beker maar beter kan worden vermeden. Is dat echt zo gevaarlijk? Connacher: „Het enige wat ik weet is dat sommige scheikundigen en endocrinologen die ik heb geïnterviewd weigeren om uit plastic bekers te drinken, geen teflon pannen gebruiken en producten van polycarbonaat vermijden. Ik denk niet dat de schadelijke stoffen in een plastic beker onmiddellijk gevaar opleveren maar ik denk dat het opgeteld in een mensenleven wel degelijk schade kan toebrengen.”

Connacher wil graag speculeren over de vraag hoe we later zullen terugkijken op het huidige plastictijdperk. „Toekomstige generaties zullen wakker worden met een vreselijke kater door onze overconsumptie en kortzichtige blik. Ze zullen alternatieven hebben verzonnen. Ik hoop alleen dat er geen milieuramp aan vooraf hoeft te gaan om de bal aan het rollen te krijgen.”

Ook de extatische surfers in The Present blijken uiteindelijk verder te kijken dan de volgende hoge golf. Steeds meer surfers gebruiken een surfboard dat een langer leven is beschoren door het gebruik van betere materialen. Want niemand wil blijven surfen op plastic soep.

De vijfde editie van het Haagse Shoot Me Festival duurt tot en met 25 oktober.