Ruslands dominantie van de gasmarkt wankelt

Vladimir Poetin heeft de bordjes ‘te koop’ weer op de deur gehangen. De Russische premier wil graag langetermijncontracten voor de levering van gas afsluiten met de buurlanden in oost en west. Maar kan hij ook daadwerkelijk leveren?

Poetin was deze week in Peking om de onderhandelingen over een grote gastransactie een impuls te geven. Maar de twee partijen kunnen het nog steeds niet eens worden over de voornaamste problemen ten aanzien van de prijs en de gegarandeerde levering – de Chinezen willen graag het alleenrecht op bepaalde velden.

Europa staat ook op Poetins agenda, nu er twee grote pijpleidingprojecten op stapel staan: Nord Stream, een joint venture met de Duitsers; en South Stream, een bondgenootschap met de Italianen. Poetin heeft ook het Franse staatselektriciteitsbedrijf EDF uitgenodigd om 10 procent van het South Stream-project voor zijn rekening te nemen. En de Franse concurrent van EDF, Suez-GDF, is van plan in Nord Stream te investeren.

Poetin wil de Europeanen ervan overtuigen dat ze kunnen afzien van Nabucco, hun eigen voorgenomen, maar problematische pijpleidingproject. De angst over de onzekerheid van de Russische gaslevering is toegenomen na de oorlog met Georgië vorig jaar en de ruzie met Oekraïne een paar maanden later. Sommige Europeanen denken dat Rusland zelf de grootste risicofactor is. Poetin antwoordt dat vooral de route riskant is – de huidige loopt dwars door Oekraïne. Vandaar de voorstellen om het buurland links te laten liggen.

Maar contracten en beloften zorgen er op zichzelf nog niet voor dat het gas ook echt gaat stromen. De productie bij Gazprom, het Russische staatsgasconcern, stagneert al verscheidene jaren en begint nu zelfs af te nemen. De veelbelovende nieuwe velden in West-Siberië kunnen niet worden ontgonnen zonder de deskundigheid van buitenlandse ondernemingen. Poetin heeft een paar weken geleden dan ook een beroep op ze gedaan om de Russen te hulp te schieten.

De kasstroom kan ook een probleem worden. De opkomst van een spotmarkt dreigt de inkomsten uit de gasproductie beneden het niveau te brengen van de huidige praktijk van langetermijncontracten, gebaseerd op de olieprijs. En nieuwe technologie voor de gaswinning in de Verenigde Staten en Europa zelf zou voor ongewenste concurrentie kunnen zorgen.

Poetin heeft wellicht al hetzelfde gas aan zowel China als Europa beloofd. Hij koopt ook al zo veel mogelijk gas op in Centraal-Azië om de Russische dominantie van de markt in stand te houden. Maar zijn behoefte aan omvangrijke westerse steun zou kunnen betekenen dat het machtsevenwicht op de gasmarkt aan het verschuiven is – nu ten nadele van Rusland.

Vertaling Menno Grootveld

Voor meer commentaaruit Londen: www.breakingviews.com