Papandreou onaangenaam verrast

De nieuwe Griekse premier Papandreou werkt hard aan zijn populariteit, maar heeft zich tot nu toe nog niet hoeven wagen aan impopulaire maatregelen om de economie te redden.

De nieuwe Griekse premier Jorgos Papan-dreou is na zijn verkiezingsoverwinning op 4 oktober voortvarend van start gegaan. Hij is begonnen de 57.654 dienstauto’s van Griekse hoogwaardigheidsbekleders – zelfs kerkelijke leiders reden tot nu toe in een limousine op kosten van de staat – fors in aantal terug te brengen. Ook de 2.000 politieagenten die hoge functionarissen bewaken en hand- en spandiensten voor hen verrichten, wordt met de helft verlaagd.

Hij heeft de Catalaanse stedebouwkundige Hasep Azebiyo ingehuurd om het Olympisch dorp in Athene, dat na de Spelen van 2004 verwaarloosd werd en nu is overwoekerd door onkruid, weer op te knappen. Dat is hem in Barcelona na de Olympische Spelen van 1992 ook gelukt.

De maatregelen vallen goed bij het Griekse volk. Volgens een peiling is 83 procent van de bevolking enthousiast over de nieuwe premier. Ook de benoeming van negen vrouwen in het kabinet – waarvan het aantal ministers is teruggebracht van 43 naar 37 – is positief ontvangen bij het publiek.

Maar de werkelijke opgave voor Papandreou moet nog komen: hoe gaat hij Griekenland door de economische crisis loodsen?

De economische problemen stapelen zich op. Griekenlands grootste haven, Piraeus, ligt al twee weken stil wegens een staking die zich richt tegen de beslissing van de vorige, conservatieve regering van Kostas Karamanlis twee van de drie haventerminals te verkopen aan de Chinese rederij Cosco. Hoewel dit volgens betrokkenen zal leiden tot ten minste 1.000 nieuwe arbeidsplaatsen, vreest de vakbond voor de positie van het huidige personeel. „Piraeus is voor een schotel linzen van de hand gedaan”, zei een vakbondswoordvoerder. Als oppositieleider heeft premier Papandreou de transactie nog „neokoloniaal” genoemd en „heronderhandeling” van het akkoord beloofd. De stakers eisen nu bevriezing van de transactie. Onderhandelingen met de nieuwe minister van Economie, Louka Katseli, hebben nog geen resultaat opgeleverd. Intussen bederven de producten in de 5.500 ongeopend gebleven containers en is ook de levering van vaccins tegen de Mexicaanse griep door de havenstaking stil komen te liggen. Schepen met bestemming Piraeus wijken inmiddels uit naar anders havens, waardoor Griekenland zo’n 600.000 euro per dag aan inkomstenderving heeft.

Papandreou wordt tegelijkertijd geplaagd door nieuwe, pijnlijke onthullingen over de staat van de overheidsfinanciën. Volgens de nieuwe minister van Financiën, Jorgos Papakonstandinou, staat de Griekse overheid er veel slechter voor dan de vorige regering heeft willen toegeven. Het begrotingstekort, dat begin vorig jaar nog op 3,6 procent zou hebben gestaan, en door de crisis zou zijn opgelopen tot 6 procent, ligt in werkelijkheid tussen de 10 en 12 procent. Dat zou blijken uit gegevens van de Griekse centrale bank.

Het lastige voor Papandreou is dat hij het Griekse volk tijdens de verkiezingscampagne koopkrachtverbetering heeft beloofd. Voor de stijging van ambtenarensalarissen en pensioenen die hij heeft beloofd, is in de huidige omstandigheden echter absoluut geen geld. Ook is het nog maar de vraag of Griekse ambtenaren dit jaar in de december hun dertiende maand nog krijgen.

Papandreou rekent op nieuwe inkomsten door een belastinghervorming en door de strijd tegen de belastingontduiking verder op te voeren, maar deze maatregelen leveren pas op zijn vroegst volgend jaar geld op. Om op korte termijn aan alle beloften te kunnen voldoen, moet zijn regering dit jaar nog eens 10 miljard euro bijlenen, terwijl de vorige regering sinds het uitbreken van de kredietcrisis al zo’n 50 miljard euro extra heeft geleend. De Griekse staatsschuld nadert nu een kolossale 300 miljard euro, wat meer is dan het bruto binnenlands product. Zo’n 40 procent van alle overheidsinkomsten gaat op aan rente en aflossing van de staatsschuld.

Van de Europese Commissie moet Griekenland nu binnen twee jaar zijn begrotingstekort terugbrengen naar de 3 procent uit het stabiliteitspact voor de euro, maar het lijkt uitgesloten dat dit gaat lukken.

Rectificatie / Gerectificeerd

Correcties en aanvullingen

Olympisch dorp

In het artikel Papandreou onaangenaam verrast (15 oktober, pagina 14) staat dat het olympisch dorp in Athene na de Spelen van 2004 werd verwaarloosd. Dat geldt echter voor andere faciliteiten, zoals stadions.