Leers kent de onderzoekers die hem onderzoeken goed

Gerd Leers, in opspraak wegens zijn handelen rondom een vakantievilla, kreeg advies van de man die ook de integriteitsonderzoeker adviseert.

Een adviseur van het bureau dat onafhankelijk onderzoek doet naar mogelijke belangenverstrengeling van de Maastrichtse burgemeester Gerd Leers, is tevens adviseur van Leers. Bovendien heeft de adviseur nu al een mening: de burgemeester maakte zich niet schuldig aan belangenverstrengeling.

Het gaat om hoogleraar bestuurskunde Arno Korsten van de Open Universiteit. Hij is lid van de raad van advies van Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING) dat in opdracht van burgemeester en wethouders van Maastricht onderzoek doet naar de gang van zaken rond de aankoop van een vakantievilla door Leers in Bulgarije.

Korsten, die samen met Leers in 2005 een boek schreef over inspirerend leiderschap, heeft Leers voorafgaand aan de opdrachtverstrekking aan BING geadviseerd. Korsten: „Het is onbetaald. Leers heeft me voordat het artikel over hem in NRC Handelsblad verscheen om advies gevraagd. Het waren handreikingen.”

Korsten, tevens auteur van het boek De vallende burgemeester (2006), zegt dat hij Leers onder meer adviseerde om de villa snel te verkopen en om extern onderzoek te laten doen. „Daarbij heb ik hem allerlei onderzoeksclubjes genoemd, waaronder BING.”

De hoogleraar vindt niet dat hij nu zelf de schijn van belangenverstrengeling wekt met zijn dubbele rol. Korsten: „Mijn adviesrol bij BING is betrekkelijk klein. We zijn pas één keer bij elkaar gekomen.”

Korsten beperkt zich niet alleen tot het geven van adviezen. Hij heeft inmiddels ook een oordeel over de kwestie. In Dagblad De Limburger concludeert Korsten vanochtend dat Leers zich niet schuldig heeft gemaakt aan belangenverstrengeling. „Achteraf zal Leers best spijt hebben van sommige besluiten, maar de beschuldigingen van belangenverstrengeling zijn te pareren”, zegt hij in die krant.

Waar baseert Korsten die conclusie op? Korsten: „Op het verweer dat Leers heeft opgesteld. Ik heb dat document gelezen.”

Leers blijkt overigens zelf betrokken bij de keuze voor BING. Op voorstel van de burgemeester besloot zijn college vorige week tot onderzoek. Dat moet helderheid verschaffen over de rol van Leers en de rol van een van zijn ambtenaren rond een vakantieproject in het Bulgaarse Byala. De burgemeester kocht er in 2006 een huis via een projectontwikkelaar waarvan de ambtenaar voor een kwart aandeelhouder is.

Uit een publicatie in NRC Handelsblad bleek afgelopen zaterdag dat Leers zijn functie als burgemeester gebruikte in zijn privézaak. Zo schakelde hij de ambassadeur van Bulgarije in toen hij een zakelijk conflict kreeg met de projectontwikkelaar.

Leers kent het onderzoeksbureau goed. Hij gaf BING in het verleden opdrachten, blijkt uit informatie van de gemeente Maastricht.

Zo liet Leers het bureau een integriteitsonderzoek doen naar Jan Hoen, toen nog CDA-raadslid. Die combineerde functies bij horecaorganisaties met het fractiewoordvoerderschap over horeca- en evenementenbeleid. Naar aanleiding van deze kwestie zegde Hoen uiteindelijk zijn partijlidmaatschap op en richtte hij de Christelijke Volkspartij (CVP) op.

De gemeente Maastricht scherpte onder leiding van Leers het integriteitsbeleid aan. BING begeleidde dat proces en voert ook de integriteitstoets van nieuwe raadsleden uit.

Volgens Richard Wagemans, advocaat van raadslid Jan Hoen, is de betrokkenheid van Leers bij de keuze van het onderzoeksbureau ontoelaatbaar. Wagemans: „BING adviseert hem al jaren. Het lijkt me dat een volstrekt onafhankelijk forensisch accountant dit onderzoek moet doen.” Wagemans is ook de advocaat van oud-CDA-fractievoorzitter Gerard van Rens. Die laatste trad in 2007 af na door Leers te zijn aangesproken op zijn integriteit.

Leers is nu zowel onderwerp van onderzoek als opdrachtgever, stelt Wagemans. In die laatste rol krijgt Leers, bevestigt de woordvoerder van de burgemeester, vóór publicatie van het BING-rapport het concept ter beoordeling voorgelegd.

Gerd Leers zegt in een reactie dat hij het van hem ieder bureau mocht zijn. „Maar we hebben met BING gewerkt in het verleden. Daarmee zijn anderen de maat genomen en als nu de burgemeester de maat moet worden genomen dan zou ik zeggen: doe dat maar met dezelfde maat”, aldus Leers.

Het inschakelen van BING was een afweging die in het college is gemaakt, benadrukt Leers. „Als de gemeenteraad andere dingen wil, is het ook goed.”

Emile Kolthoff, directeur van BING en leider van het feitenonderzoek naar Leers en zijn ambtenaar, ziet geen problemen. Kolthoff: „Leers heeft ons inderdaad eerder een opdracht verstrekt. Dat hij nu ook het initiatief genomen heeft om ons in te schakelen heb ik uit de krant gelezen. Maar Leers is uiteindelijk niet de opdrachtgever, dat is het college. Ik zou zeggen: wacht ons rapport af en oordeel dan.”

Documenten over de vakantiewoning op nrc.nl/weekblad