Ibsen is niet saai en stijf bij nieuw toneel Maastricht

Theater Vijand van het volk door Toneelgroep Maastricht. 14/10 Munttheater, Weert. Tournee t/m 22/12. toneelgroepmaastricht.nl * * * *

Bronwater in de bergen, een kuuroord waarvan de dorpsgemeenschap leeft en daardoor kan deelnemen aan de vooruitgang: dit is helemaal een onderwerp voor de Noorse toneelauteur Henrik Ibsen. Maar stel dat het water is vervuild, wie moet dat bekend maken? Of verzwijgen? In Vijand van het volk (1882) treedt een idealistische held op, de dorpsdokter, die ontdekt dat het kuurbad vergiftigd is. Hij draagt de misstand uit.

Het nieuwe gezelschap Toneelgroep Maastricht, ontstaan uit Het Vervolg en Els inc., heeft Arie de Mol als artistiek leider. Eerder leidde hij Els inc. Met deze regie laten De Mol en Toneelgroep Maastricht hun inzet zien. Het klassieke repertoire biedt nog talloze mogelijkheden, zelfs de als saai te boek staande Ibsen. Uit angst voor Ibsens „stijfheid” springen hedendaagse regisseurs vaak driest met zijn werk om. Mirjam Koen maakt nu bij het Onafhankelijk Toneel een beknotte Eyolf onder de titel Drenkeldode. Ibsens meesterwerk Hedda Gabler onderging verregaande bewerkingen, zowel door Toneelgroep Amsterdam als het Nationale Toneel.

Arie de Mol blijft wonderwel getrouw aan Ibsen en springt toegewijd en secuur met het ingenieuze plot om. De huiskamer van de dokter is een gifgroene cabine, die kan zweven. Elektrische gitaren dienen ter decoratie, maar ook als instrument: de spelers begeleiden zichzelf en zingen de mooiste nummers van The Velvet Underground, zoals Pale Blue Eyes en All Tomorrows Parties. Hiermee schiet De Mol het stuk naar de late jaren zestig, niet als protestkunst maar als tijdsbeeld.

In eerdere regies liet De Mol zien dat hij een voorliefde heeft voor volks toneel, vaudeville en slapstick. Vijand... getuigt hiervan: de speelstijl is dynamisch, wervelend. Olaf Malmberg in de titelrol betrekt zelfs de zaal erbij.

In snelle verwikkelingen raast het stuk naar het slot. De kinderen van de dokter dreigen hun erfenis kwijt te raken, waarop het water de dokter hoog naar de lippen stijgt. Het is een indrukwekkend slot van een met souplesse en verve gespeelde voorstelling.