Babynaam als aandeel

Aankomende ouders kiezen voor hun kind graag een naam die nog stijgt op de lijstjes.

Maar: hoe sneller een naam populair wordt, hoe korter die populariteit duurt.

Hoe kies je een naam voor je baby? Het lijkt een van de meest persoonlijke beslissingen die je maar kunt nemen. Maar Amerikaanse psychologen hebben weer eens aangetoond dat het op een bepaalde manier ook een heel sociale beslissing is: ouders laten zich in hun keuze sterk beïnvloeden door de populariteit van verschillende babynamen op dat moment – door de keuze van andere ouders dus.

Nieuw aan dit onderzoek, net gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Topics in Cognitive Science, is dat de psychologen laten zien dat ouders niet zozeer geneigd zijn een op dat moment populaire naam te kiezen, maar dat ze graag een naam kiezen die nog stijgt op de namenhitlijst, dus een naam die in populariteit toeneemt. Bovendien blijkt dit iets te zijn van de laatste vijftig à zeventig jaar. Daarvoor deden mensen (in de Verenigde Staten) niet zo aan modes in babynamen.

De onderzoekers maakten gebruik van gegevens van de U.S. Social Security Administration (SSA), die jaarlijks de top-duizend meest gegeven jongens- en meisjesnamen publiceert, al vanaf 1880. Ze concludeerden om te beginnen dat er een groot aantal namen is die weinig voorkomen, en dat er veel minder namen zijn die heel vaak voorkomen. Bijvoorbeeld: in 1880 heette ongeveer 8,2 procent van de Amerikaanse geregistreerde jongetjesbaby’s Robert – in totaal werden er dat jaar 9.655 Roberts geboren. Tegelijkertijd bestonden er dat jaar ook 609 namen die maar aan twintig baby’s of minder werden gegeven – per naam dan. In totaal werden er dat jaar 5.981 baby’s geboren die een van die 609 ongebruikelijke namen kregen: minder dan alle Roberts bij elkaar.

Sinds 1880 is er wel van alles veranderd. Vanaf ongeveer 1950 is de variatie in namen snel toegenomen en zijn de meest voorkomende namen minder talrijk geworden – de populariteitsgrafieken zijn in de loop der tijd platter geworden. Haalde Robert in 1880 nog 8,2 procent, in 2007 was Jacob in de VS de populairste naam voor een jongetje, met slechts 1,1 procent. Bij meisjes is de variatie nog groter dan bij jongetjes. Ook de omloopsnelheid is toegenomen: populaire namen verdwijnen steeds sneller uit de top-duizend.

De onderzoekers hebben alleen statistische analyses gedaan en geen verklaringen onderzocht. Maar ze denken dat namen vroeger misschien meer culturele waarde hadden, ook op de langere termijn. Kinderen werden bijvoorbeeld vaker naar familieleden genoemd; zo bleven namen ‘bewaard’ binnen families en bleef de frequentie van een naam op peil. Die schommelde rond een gemiddelde, blijkt ook uit de statistische gegevens. In de periode 1880-1905 fluctueerden namen in populariteit: als een naam het ene jaar toenam in frequentie, daalde hij het volgende jaar, en omgekeerd.

Maar tegenwoordig zijn namen meer aan mode onderhevig. Een naam moet iets bijzonders hebben, iets onderscheidends – vandaar die hoge omloopsnelheid. Tegelijkertijd willen ouders een naam die prettig in de oren klinkt, en deels door onbewuste beïnvloeding komen ze dan uit op een populaire naam. Dat was ook in de data te zien: in de periode 1981-2007 wordt een naam populairder als hij het jaar daarvoor ook in populariteit is gestegen. Ouders gedragen zich tegenwoordig als aandelenhandelaars die steeds gevoeliger worden voor veranderingen in het marktaandeel van namen, schrijven de onderzoekers.

Maar als stijgende namen steeds populairder worden, wanneer stopt dat dan? Waardoor valt een populaire naam, een stijger op de namenhitlijst, uit de gratie? Dat is een vraag die deze onderzoekers niet kunnen beantwoorden. Al is het is wel duidelijk, schrijven ze, dat ouders behoefte hebben aan nieuwe namen en dat in die competitie ook de meest populaire namen uiteindelijk weer moeten dalen in populariteit.

Resultaten van eerder onderzoek laten zien hoe dat zou kunnen werken: als een naam te snel populair wordt, worden ouders er juist voorzichtig mee. Hoe sneller een babynaam populair wordt, hoe korter die populariteit duurt, schreven een Franse en een Amerikaanse onderzoeker in maart van dit jaar in het Amerikaanse wetenschappelijk tijdschrift PNAS.

Deze onderzoekers analyseerden honderd jaar aan gegevens over voornamen uit Frankrijk en de Verenigde Staten. Daaruit bleek dat bijvoorbeeld de naam Charlene vanaf de jaren tien van de twintigste eeuw gestaag aan populariteit won, met een hoogtepunt (één op de vijfhonderd geboortes) rond 1950. In de halve eeuw daarna nam de populariteit van Charlene even geleidelijk af.

Namen als Kristi en Tricia werden in de jaren zestig binnen tien jaar extreem populair, net zo populair als de naam Charlene uiteindelijk was in de jaren vijftig. Maar zo’n twintig jaar later werden er nauwelijks meer Kristi’s en Tricia’s geboren. Uiteindelijk zijn er dus minder Kristi’s en Tricia’s dan Charlenes.

Lees het onderzoek uit PNAS via nrcnext.nl