Azië is centrum van transplantatietoerisme

De internationale orgaanhandel is een wereldwijd probleem. Overal is er een tekort aan organen, de illegale handel maakt daar misbruik van.

Om de handel in menselijk organen te bestrijden moeten nieuwe internationale regels afgesproken worden. Dat zeggen de opstellers van een deze week verschenen rapport van de Verenigde Naties en de Raad van Europa over de handel in organen, weefsel en cellen.

Het verkopen van lichaamsdelen is volgens het rapport niet alleen on-ethisch. Het leidt ook bij zowel donor als ontvanger tot meer gezondheidsrisico’s dan het geval is bij transplantatie na vrijwillige, gratis donatie. Organen die verkocht worden zouden vaak van slechte kwaliteit zijn,

Weinig is bekend over de omvang van internationale orgaanhandel, aldus het rapport. Mensen die donor/slachtoffer zijn, vaak gedreven door armoede, zijn doorgaans beschaamd en bang om er over te praten. Ook ontvangers zwijgen meestal over de herkomst van de ontvangen nier of netvlies.

Niettemin stelt het rapport dat orgaanhandel een wereldwijd probleem is, dat onder meer voortkomt uit het algemene tekort aan organen (nier, lever, hart) voor transplantatie. Vooral de vraag naar nieren zal, onder meer door het groeiend aantal diabetespatiënten), nog sterk toenemen.

Vooral in Azië zou sprake zijn van „transplantatie toerisme”, waarbij mensen uit rijke landen naar de Derde Wereld reizen om snel een nieuw orgaan te kunnen krijgen, doorgaans van een zeer arme donor. Op gespecialiseerde websites worden arrangementen aangeboden, inclusief reis en transplantatie, uiteenlopend van 70.000 tot 160.000 dollar, aldus het rapport.

In sommige landen waar dit soort praktijken voorkomen zouden de regeringen al maatregelen hebben genomen om de binnen- en buitenlandse handel in organen tegen te gaan. Overigens maken de opstellers een scherp onderscheid tussen de handel in organen, weefsel en cellen, en de handel in mensen met het doel hun organen te verhandelen. Die laatste activiteit is slechts een klein onderdeel van het veel grotere probleem van de koop en verkoop van alleen de organen, weefsel en cellen.

Naar het rijk der fabelen verwijst het rapport het bekende verhaal van zakenlieden op reis die van hun nier beroofd worden. Na een avondje met een prostituee zou zo iemand wakker worden in bad (in sommige versies een bad met ijsblokjes), met aan de muur een briefje dat hij een ambulance moet bellen. Telefonisch krijgt hij meteen de vraag of er soms een slangetje uit zijn rug steekt. Ja? Dan vooral stil blijven liggen. Er is een nier van hem gestolen, de ambulance komt er zo aan. Dit soort verhalen zijn „nooit bewezen en met technische argumenten makkelijk te ontzenuwen”, aldus het rapport. Ook verhalen over straatkinderen die gekidnapt worden om hun ogen of andere organen worden afgedaan als broodje-aap verhalen.

Rapport orgaanhandel via nrc.nl/buitenland