Roemeense politici vooral bezig met eigenbelang

Op het moment dat het land alle zeilen moet bijzetten is de Roemeense regering gisteren gevallen. Het IMF en de EU maken zich grote zorgen.

Terwijl het land in brand staat, borstelen de oude dames hun haren. Dat oude Roemeense spreekwoord vat volgens politiek analist Mihai Iordanescu treffend de hedendaagse politiek in Roemenië (ruim 22 miljoen inwoners) samen. Terwijl het land dringend moet hervormen om te voldoen aan de eisen voor een lening van 20 miljard euro van het IMF en de Europese Unie aandringt op het aanpakken van corruptie, vechten de politici elkaar de tent uit. „Ze keren de problemen de rug toe en houden zich liever bezig met uiterlijkheden”, oordeelt Iordanescu in het Engelstalige blad Nine O’Clock News. Eigenbelang gaat voor het algemeen belang, telkens opnieuw.

Gisteren viel de minderheidsregering van de liberaal-democratische premier Emil Boc (PD-L), na een vertrouwensstemming in het parlement. Boc verloor tien dagen geleden al zijn meerderheid toen de sociaal-democratische PSD uit de grote coalitie stapte. Dat gebeurde nadat Boc de minister van Binnenlandse Zaken, Dan Nica (PSD), de laan had uitgestuurd omdat die onvoldoende werk zou maken van de hervormingen. Ook beschuldigde Nica coalitiepartner PD-L van gesjoemel naar aanleiding van de aanstaande presidentsverkiezingen. Boc ontsloeg Nica, president Traian Basescu (ook PD-L) bevestigde het ontslag en de PSD stapte vervolgens uit de regering.

De politiek in Roemenië wordt al wekenlang overschaduwd door die presidentsverkiezingen, met de eerste ronde op 22 november en een tweede ronde op 6 december. Basescu ligt voor in de peilingen en hoopt zijn mandaat te verlengen. Daarom profileert hij zich scherp. „Roemeense politici hebben zo al een goed talent om elkaar uit te dagen en tegen te werken. Basescu is daar geen uitzondering op. Dat werkt niet als de president geacht wordt boven de partijen te staan”, meent Cristian Ghinea, directeur van het Roemeens Centrum voor Europese Beleidsstudies.

Onder druk van het IMF voerde de regering voor de zomer nog wel enkele economische hervormingen door en zette zij de eerste stappen in een sanering van de overheidsfinanciën. Maar met de verkiezingen in zicht nam het gekibbel toe. Over de noodzakelijke hervormingen van het pensioenstelsel bijvoorbeeld worden de partijen het niet eens. Terwijl het land, door speciale pensioenen voor militairen, rechters en ander overheidspersoneel (nog een erfenis uit de communistische periode), jaarlijks 1,5 miljard euro moet bijleggen om alle pensioenen te kunnen betalen. „Het pensioenstelsel is bankroet, maar iedereen heeft een andere oplossing en niemand zoekt het compromis. Zo gaat het maar al te vaak”, aldus Ghinea.

Boc lokte gisteren de vertrouwensstemming uit door met zijn minderheidsregering alsnog zijn plannen voor lagere ambtenarenpensioenen voor te leggen. „Een gokje. Hij wist dat het plan getorpedeerd zou worden. Maar verkiezingswinst gaat voor pensioenhervorming. Boc hoopt dat zijn partijgenoot Basescu kan rekenen op de gunst van de kiezers die wel voor het pensioenplan van PD-L zijn. De val van zijn regering neemt hij er dan maar bij. Of hij nu regeert met een minderheid waarmee hij niets kan doen of aan het hoofd staat van een demissionair kabinet, maakt in de praktijk niet zo veel uit”, verduidelijkt Ghinea.

Pas na de presidentsverkiezingen kunnen nieuwe parlementsverkiezingen worden uitgeschreven. Want de kans dat er nog voor de presidentsverkiezingen een nieuwe regering komt, achten alle analisten klein.

Ondertussen meten de belangrijkste partijen zich in een slachtofferrol aan. De PSD omdat ze uit de regering is gezet, de PD-L omdat de hervorming van de pensioenen is geblokkeerd.

Roemenië riskeert daardoor wel de tranche schijf van de IMF-lening mis te lopen. Daarover wordt begin december beslist. Als het geld er niet komt, zullen de politici elkaar opnieuw de zwartepiet toespelen, voorspelt Ghinea. Ondertussen neemt de sociale onrust in het land toe. Vorige week legden 800.000 ambtenaren het werk neer; vakbonden hebben nieuwe stakingen aangekondigd.

Vandaar dat analisten en stilaan ook politici wel brood zien in een technocratische regering, geleid door een econoom. Of door een politicus die echt boven de partijen staat, zoals Klaus Johannis, de populaire burgemeester van Sibiu en leider van het Democratisch Forum van Duitsers in Roemenië. Johannis haalde buitenlandse investeerders binnen en maakte het kleine Sibiu (170.000 inwoners) tot Europese Cultuurstad van 2007, het jaar dat Roemenië lid werd van de Europese Unie.

Johannis geldt als hardwerkend, loyaal en betrouwbaar, iets waar weinig Roemeense politici op kunnen bogen, aldus Ghinea. „Het zou een uitstekend plan B zijn. Of plan C.”