Kroatië en Macedonië naderen EU

De Europese Commissie is positief over de vorderin-gen die Macedonië en Kroatië maken op weg naar ‘Europa’. Turkije krijgt andermaal forse kritiek.

Op de Bill Clinton Avenue in de Kosovaarse hoofdstad Pristina is gisteren het beeld van de voormalige Amerikaanse president gearriveerd. Kosovaarse Albanezen zien Clinton als hun redder omdat hij in 1999 de oorlog met Servië beëindigde en hen zo dichterbij de Westerse structuren bracht. De Commissie wil vanaf nu strengere eisen stellen aan Kosovo. Foto AFP Photo taken on October 13, 2009 shows a statue of former US President Bill Clinton erected by Kosovo authorities in Pristina. Kosovo Albanians admire Clinton because of his role in the 1999 NATO bombings of then Yugoslavia and honoured him by erecting a three-metre (10-feet) tall monument on a Pristina boulevard already named after him. The boulevard is already graced by a 12-metre tall mural of the former president. Former US president Bill Clinton will in November attend the unveiling of a statue of himself, Kosovo's "saviour,". AFP PHOTO / ARMEND NIMANI AFP

Elk jaar publiceert de Europese Commissie rapporten over mogelijke nieuwe lidstaten van de EU. Die rapporten zijn belangrijk voor die landen: gesprekken over toetreding kunnen er door worden versneld of vertraagd. Hieronder de belangrijkste conclusies over de drie landen die ‘kandidaatlid’ zijn.

Turkije – De Commissie heeft lof omdat Turkije een stabiliserende rol speelt in de Kaukasus en zich inspant voor vrede in het Midden Oosten. Daarnaast is er ook forse kritiek. Er zijn „nog steeds zorgen” over de persvrijheid (vooral na de megaboete die de Turkse belastingdienst oplegde aan het mediabedrijf Dogan), de vrijheid van meningsuiting en religie, en de rechten van vrouwen. De Koerden wachten nog op concrete maatregelen waardoor hun rechten beschermd worden. Turkije heeft ook nog niks gedaan om de relatie met buurland Cyprus te verbeteren: havens en vliegvelden blijven nog steeds gesloten voor Cyprus. Dat was wel een harde afspraak. Toch stelt de Commissie niet voor Turkije daarvoor te straffen met sancties.

Kroatië – Deze kandidaat is dichtbij EU-lidmaatschap. Volgend jaar kunnen de toetredingsonderhandelingen klaar zijn. Maar Kroatië moet eerst nog wel beter gaan samenwerken met het Joegoslavië-tribunaal, de rechtspraak verder hervormen en de rechten van minderheden beter beschermen.

Macedonië – Over dit land is de Commissie positief. De democratie functioneert, er wordt gewerkt aan de opbouw van een rechtsstaat waardoor fundamentele rechten worden gegarandeerd, de presidents- en lokale verkiezingen van dit jaar verliepen goed. In het verslag staat niet dat de toetredingsonderhandelingen met Macedonië kunnen beginnen. Het staat er niet, omdat het probleem van de naam van het land – nu officieel ‘Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië’ – nog niet is opgelost. Griekenland verzet zich tegen de naam ‘Macedonië’, omdat het vreest dat het land aanspraak zal maken op het deel van Griekenland dat ook zo heet.

De overige Balkanlanden zijn nog geen kandidaatlid. Wel willen ze bij de EU en de EU wil ze er ook wel bijhebben. Het gaat om vijf landen.

Albanië – De Commissie verlangt snel bestrijding van corruptie.

Bosnië – Hier verlopen de hervormingen niet goed. Het politieke klimaat verslechtert, het functioneren van de publieke instellingen wordt bedreigd, er wordt nog steeds opruiende taal gebruikt.

Kosovo – Dit land, dat in februari 2008 de onafhankelijkheid uitriep, moet corruptie en georganiseerde misdaad bestrijden en de rechten van minderheden beschermen. GroenLinks Europarlementariër Marije Cornelisse zegt dat ze al in september tijdens een werkbezoek in Kosovo van EU-vertegenwoordigers hoorde dat voor Kosovo de proeftijd voorbij is: „Kosovo moet zich nu gaan bewijzen als volwassen democratie.” Opvallend is het voorstel om de inwoners van Kosovo, dat nog niet door alle EU-landen als zelfstandig land wordt erkend, de mogelijkheid te geven om zonder visum door Europa te reizen – als aan strenge eisen wordt voldaan.

Montenegro – De Commissie eist „concrete resultaten”: het land, dat vorig jaar het EU-lidmaatschap aanvroeg, moet laten zien dat het een rechtsstaat wil zijn.

Servië – Het land heeft, aldus de Commissie, bewezen echt bij de EU te willen horen. Volgens de Commissie werkt Servië ook goed genoeg samen met het Joegoslavië-tribunaal en verdient het een economisch en politiek samenwerkingsakkoord met (voor Servië) alle voordelen die daarbij horen. Nederland houdt dat tegen.

Rapporten Europese Com-missie: nrc.nl/buitenland