Eigenbelang gaat voor

Gisteren viel de regering in Roemenië. Al tien dagen na de val van het vorige kabinet.

Intussen neemt de sociale onrust toe én riskeert het land een IMF-lening mis te lopen.

Terwijl het land in brand staat, borstelen de oude dames hun haren. Dat oude Roemeense spreekwoord vat volgens politiek analist Mihai Iordanescu treffend de hedendaagse politiek in Roemenië (ruim 22 miljoen inwoners) samen. Terwijl het land dringend moet hervormen om te voldoen aan de eisen voor een lening van 20 miljard euro van het Internationaal Monetair Fonds, vechten politici elkaar de tent uit. „Ze keren de problemen de rug toe en houden zich liever bezig met uiterlijkheden”, oordeelt Iordanescu in het Engelstalige blad Nine O’Clock News. Eigenbelang gaat voor het algemeen belang, telkens opnieuw.

Gisteren viel de minderheidsregering van de liberaal-democratische premier Emil Boc (PD-L), na een vertrouwensstemming in het parlement. Boc regeerde amper tien dagen, nadat zijn grote coalitie met de sociaal-democratische PSD was gesneuveld. Dat kabinet had het ook maar tien maanden volgehouden.

Formeel viel die regering nadat Boc de minister van Binnenlandse Zaken Dan Nica (PSD) de laan had uitgestuurd omdat die onvoldoende werk zou maken van de hervormingen. Bovendien beschuldigde Nica coalitiepartner PD-L van gesjoemel naar aanleiding van de aanstaande presidentsverkiezingen. De partij zou busritten organiseren om kiezers naar verschillende stembureaus te brengen, wat verboden is. Boc ontsloeg Nica, president Traian Basescu (ook PD-L) bevestigde het ontslag en de hele PSD stapte vervolgens uit de regering.

De politiek in Roemenië wordt al wekenlang overschaduwd door die nakende presidentsverkiezingen, met de eerste ronde op 22 november en een tweede ronde op 6 december. Basescu ligt voor in de peilingen en hoopt zijn mandaat te verlengen. Daarom profileert hij zich scherp. „Roemeense politici hebben een goed talent om elkaar uit te dagen en tegen te werken. Basescu is daar zeker geen uitzondering op. Dat werkt niet als de president geacht wordt boven de partijen te staan”, meent Cristian Ghinea, directeur van het Roemeens Centrum voor Europese Beleidsstudies .

Onder druk van het IMF voerde de regering voor de zomer wel enkele economische hervormingen door en zette het de eerste stappen met sanering van de overheidsfinanciën. Maar met de verkiezingen in zicht nam het gekibbel toe. Over de noodzakelijke hervormingen van het pensioenstelsel bijvoorbeeld raken de partijen het niet eens. Terwijl het land door speciale pensioenen voor militairen, rechters en ander overheidspersoneel (een erfenis uit de communistische periode) jaarlijks 1,5 miljard euro moet bijleggen om alle pensioenen te kunnen betalen. „Het pensioenstelsel is bankroet, maar iedereen heeft een andere oplossing en niemand zoekt het compromis”, aldus Ghinea.

Boc lokte gisteren de vertrouwensstemming uit door met zijn minderheidsregering alsnog zijn plannen voor lagere ambtenarenpensioenen voor te leggen. „Een gokje. Hij wist dat het plan getorpedeerd zou worden. Zo hoopt hij dat Basescu kan rekenen op de gunst van de kiezers die wel voor het pensioenplan van PD-L zijn. De val van zijn regering neemt hij dan maar voor lief. Of hij nu regeert met een minderheid waarmee hij niets kan doen of aan het hoofd staat van een regering met zeer beperkte bevoegdheden, maakt in de praktijk niet zo veel uit”, meent Ghinea. Pas na de presidentsverkiezingen kunnen nieuwe parlementsverkiezingen worden uitgeschreven.

Want de kans dat er nog voor de presidentsverkiezingen een nieuwe regering komt, achten alle analisten klein. Roemenië riskeert daardoor de derde schijf van de IMF-lening mis te lopen. Daarover wordt begin december beslist. Als het geld er niet komt, zullen de politici elkaar opnieuw de zwartepiet toeschuiven, voorspelt Ghinea. Ondertussen neemt de sociale onrust in het land toe. Vorige week al legden 800.000 ambtenaren het werk neer, vakbonden hebben nieuwe stakingen aangekondigd.