Snel goedkope televisie maken, dat doe je met reality

De tv-industrie heeft de inkomsten uit reclame zien inzakken en er zijn nog geen tekenen van herstel.

Voorlopig hoeft televisie niet vernieuwend te zijn, maar vooral wel goedkoop.

De grote jachten liggen er nog. En de dure auto’s staan nog geparkeerd aan de haven. „Het lijkt nog wel mee te vallen met de crisis in de tv-industrie”, constateerde Richard Pinder vorige week tijdens de internationale tv-beurs Mipcom in Cannes.

De topman van Publicis, een van de drie grootste reclamebureaus van de wereld, weet zelf wat crisis is. De recessie heeft zijn sector hard getroffen. Reclame is een van de eerste posten waarop bedrijven bezuinigen als het slecht gaat.

Reinout Oerlemans blijft optimistisch. „Een half jaar geleden bij de Miptv-beurs was het hier nog veel rustiger”, zegt hij aan boord van de Santa Maria in de haven van Cannes. Net als veel collega’s houdt de directeur van tv-producent Eyeworks kantoor op een boot tegenover het Palais des Festivals. „In het voorjaar was er sprake van een collectieve schrikreactie. Nu voel je dat de energie anders is.” Eyeworks kreeg veel aandacht voor de realityserie Octomom, over de Amerikaanse moeder die een achtling kreeg. Concurrent Endemol deed goede zaken met het nieuwe programma van komiek Jerry Seinfeld, The Marriage Ref.

Maar de tv-sector wordt wel degelijk bedreigd. De problemen zijn niet alleen cyclisch, maar ook structureel. De crisis heeft een dramatisch effect op de reclame-inkomsten van televisiezenders. Dat heeft grote invloed op wat kijkers zullen zien op tv. „Minder sitcoms, minder drama en meer reality”, zegt Peter Bazalgette, ex-directielid van Endemol en nu onafhankelijk adviseur. „Reality is goedkoper en sneller te maken. Er is minder geld en er is minder tijd om het publiek te laten wennen aan een programma. Men wil nú succes.”

De crisis simpelweg uitzitten heeft geen zin, aldus Bazalgette, want de bedrijfstak verandert structureel. De digitalisering is de belangrijkste aanjager. Iedereen kan alles kijken wat hij wil, wanneer hij maar wil, en iedereen kan een zender beginnen.

Endemol gaat de crisis onder meer te lijf door sterk op de kosten te letten. „Wij moeten efficiënter werken”, zegt Peter Adrichem, algemeen directeur van Endemol Nederland. „En sneller en goedkoper. Flexibeler omgaan met mankracht.” Endemol Nederland heeft ontslag aangevraagd voor 65 mensen, eenvijfde van het personeel.

Verder werkt Endemol tegenwoordig met één productielocatie voor grote spelprogramma’s. Het programma Wipeout – kandidaten leggen een parcours af op een hindernisbaan – wordt bijvoorbeeld opgenomen in Argentinië. Voor het vergelijkbare programma 101 Ways to Leave A Gameshow gaat Endemol hetzelfde doen. „Het is goedkoper om de kandidaten vanuit Nederland in te vliegen dan een set lokaal op te bouwen.”

Endemol Nederland verwacht nog geen grote inkomsten van digitale initiatieven. „Die zijn moeilijk van de grond te krijgen. Alles wat we maken, kan vanwege de taal nauwelijks zijn weg vinden buiten Nederland en België.”

Voor Eyeworks zijn digitale activiteiten evenmin het belangrijkste. „Televisie is wat wij kunnen, dat zit in ons DNA”, zegt Reinout Oerlemans. „Je moet niet onderschatten hoe groot de impact van televisie is. Wij bereiken een miljoenenpubliek.” Eyeworks, dat vestigingen heeft in vijftien landen, probeert vooral efficiënter te werken door programma’s die populair zijn in één land te vertalen naar een ander land. „Zenders zijn op dit moment terughoudender met nieuwe formats. Zij willen hun risico’s dempen met bewezen programma’s.”

Waar Oerlemans’ Eyeworks zich bewust niet profileert als een crossmediale onderneming, doet de directie van IDtv dat wel. Naast tv, web en mobiel, richt IDtv zich ook meer op evenementen. Ruim twee maanden geleden nam IDtv organisatiebureau The Garage Creations over. IDtv organiseert bijvoorbeeld het Oud & Nieuwfeest op de Dam in Amsterdam en de 4 en 5 mei-herdenking.

Evenementen zijn nu goed voor 15 procent van de omzet, vertelden Shula Rijxman en Lennart Pijnenborg deze week. „Vanwege alle bezuinigingen willen we ons niet alleen richten op de traditionele tv-markt”, zegt Rijxman. Voor fictie kijken Rijxman en Pijnenborg niet langer slechts naar tv. IDtv werkt aan z’n eerste dramaserie online. Het publiek moet mede kunnen bepalen hoe het verhaal verloopt.

Zo moet televisie ‘socialer’ worden. De BBC probeert dat met het nieuwe Strictly Social, een interactief platform bij het programma Strictly Come Dancing. Internetgebruikers kunnen meepraten en meebeslissen over de danswedstrijd. De tv-sector kan in dit opzicht een hoop leren van de game-industrie. Simpele spelletjes die mensen bijvoorbeeld tegen hun Facebook-vrienden spelen zijn inmiddels veel populairder dan geavanceerde spellen voor spelcomputers. Spelers betalen daarbij grif (met echt geld) voor virtuele goederen in het spel, zoals een extra leven of een mooier personage.

Het Spaanse mediaconcern Zed liet in Cannes zien dat een simpel, maar sociaal idee ook een zeer succesvol tv-programma kan opleveren. Instantly Rich, of Rico al instante, is een programma met een eenvoudige, volgens Zed-directeur Javier Pérez Dolset zelfs „zwakke” opzet. De kijker moet sms’en: film mij, ik wil rijk worden en vertellen waarom. Dankzij de sms-inkomsten was het programma het meest succesvolle ooit op de Spaanse zender Antena 3.