'Je kan echt niet zeggen dat we niets doen'

In Amsterdam Zuidoost hadden dit jaar al ruim 20 schietincidenten plaats. Vooral in Holendrecht is veel overlast. „Niets is een panacee”, zegt burgemeester Cohen.

Sinds vorige week hangen er in het winkelcentrum Holendrecht in Amsterdam Zuidoost zes bewakingscamera’s, die moeten helpen bij de bestrijding van de overlast en criminaliteit. Dat dat hard nodig is blijkt alleen al uit het rijtje incidenten rondom café Misty aan het Holendrechtplein. Begin oktober werd een van de cafébezoekers ’s nachts buiten in elkaar geslagen en beroofd. Een week geleden werd het hermetisch afgesloten café ’s nachts opengebroken en leeggeroofd. En afgelopen zaterdagnacht werd op het toilet een schot gelost. Het pistool is in de bosjes buiten teruggevonden, een 33-jarige buurtbewoner is aangehouden. „Beroerd. Maar we hebben een hoop maatregelen in gang gezet”, zegt de Amsterdamse burgemeester Job Cohen, die drie weken geleden zelf poolshoogte kwam nemen in Holendrecht.

Wat dan allemaal?

„Behalve de camera’s gaan we nog intensiever preventief fouilleren. Er komen buurtveiligheidsteams. Het stadsdeel gaat kijken of het winkelcentrum in elk geval een beetje kan worden opgeknapt. We gaan een aantal jongeren die overlast geven veel preciezer volgen. De politie kan ze zo aanwijzen, maar het zijn vaak vermoedens en geen bewijzen. Bij overlast en hinderlijk gedrag gaan gemeente, stadsdeel en de reclassering per individu kijken wat ze kunnen bieden aan school, werk en schuldhulpverlening. De politie gaat achter de echt criminele groep aan.”

Was u geschokt door wat u aantrof in Holendrecht?

„Dat Holendrechtplein vond ik fors ja.”

Waarom heeft het zo lang geduurd voordat werd ingegrepen? De winkeliers klagen al heel lang.

„Je kan niet alles tegelijk. Er is de afgelopen jaren enorm geïnvesteerd in Zuidoost. Over het geheel genomen zijn de overlast en criminaliteit afgenomen. Vervolgens is het in verdunde mate verplaatst naar die plekken die nog aan de beurt moeten komen bij de stedelijke vernieuwing. Daar concentreert het zich dan.”

Waarom moest u er in Holendrecht zelf aan te pas komen voor er iets gebeurde?

„Soms ben je net te laat. Dat zie je pas achteraf, als er iets opduikt wat niet goed is gegaan.”

Stadsdeelraadvoorzitter Elvira Sweet verschool zich achter de recessie. Er zou geen geld zijn om het winkelcentrum op te knappen.

„Dat is geen verschuilen. Dit gebied stond op de lijst om op te knappen. De eigenaar van het winkelcentrum wilde wel investeren, maar door de recessie nu even niet meer.”

Volgens de vorige stadsdeelraadvoorzitter Hannah Belliot is in de stad de aandacht verschoven van de problemen van de onderklasse in Zuidoost naar islam en integratie in Amsterdam-West.

„Wat er in West gebeurt hoort ook bij het klassieke onderklassenprobleem, al wordt daar een sausje overheen gegoten door de discussie over de islam. Maar veel van de problemen in West hebben niets te maken met de islam. Je kunt echt niet zeggen dat we in Zuidoost de afgelopen tijd niks gedaan hebben. Het is daar enorm verbeterd. Daardoor is een echte Surinaamse middenklasse, die daar is ontstaan, gelukkig niet weggetrokken.”

Waren de schietincidenten in Zuidoost voor u een verrassing?

„Wel de sequentie en de concentratie. Maar we hebben al eerder delen van Zuidoost tot overlastgebied verklaard met de mogelijkheid tot preventief fouilleren. Dat doe je omdat je wapens wilt opsporen. Want we weten dat ze daar zijn. Maar het verrassende element is het gemak waarmee die dingen gebruikt worden. Dat is fors ja.”

Is het typisch voor Zuidoost?

„Durf ik niet te zeggen. We kopiëren hier dingen die elders ook gebeuren. Als in de VS iemand op een school rondloopt met een geweer, dan zie je het plotseling ook in Duitsland. Is dat kopieergedrag typisch Zuidoost? Weet ik niet. Wat ik wel weet, is dat we die gebieden niet voor niets tot overlastgebied hebben verklaard. We doen dat op basis van cijfers die aangeven dat hier relatief veel wapenincidenten voorkomen.”

Werkt dat preventief fouilleren?

„Niets is een panacee. Op plaatsen waar je fouilleert, lopen de wapenincidenten terug. Waar je dat niet doet, is dat niet het geval.”

Zijn onze agenten te soft? Worden ze wel serieus genomen?

„Ik krijg heel veel brieven van burgers die vinden dat ze ten onrechte door de politie worden aangesproken. Als de politie zegt: dit is de wet, dan zegt de burger: hoezo? Mensen zijn geneigd te zeggen dat anderen zich aan de wet moeten houden en maken voor zichzelf een uitzondering.”

Heeft Zuidoost een Marcouch-achtige aanpak nodig met lik-op-stukbeleid?

„Dat bepaalt Zuidoost. Ik vind dat stadsdeelvoorzitter Elvira Sweet het verdomd goed heeft gedaan. Zuidoost is met al die verschillende nationaliteiten een totaal andere omgeving dan Amsterdam-West. Dat vraagt om een heel andere aanpak. Er gaan nu stemmen op dat de centrale stad het daar moet overnemen. Daar is geen sprake van. Wat wij doen is ondersteuning geven. Vergeet niet dat de verantwoordelijkheid voor het handelen altijd nog bij de mensen zelf ligt.”