Gespleten vakcentrale

In de statuten en de grondslag van de FNV wordt geen enkele politieke partij bij naam genoemd. In deze basisteksten staat slechts dat de vakcentrale alle partijen „strikt op hun daden” beoordeelt. Toch is het een publiek geheim dat de leiding van de vakcentrale georiënteerd is op de PvdA en dat de leden de laatste jaren overhellen naar de SP.

De FNV, die meer maatschappelijke „idealen” heeft dan louter belangenbehartiging, verklaart dat in haar grondslag: „Partijpolitieke onafhankelijkheid betekent niet: politieke neutraliteit.” De FNV heeft ook vastgelegd dat leden die „zich bekennen als aanhanger van een organisatie die discrimineert of aanzet tot discriminatie”, worden geroyeerd.

Het kan dan ook geen verbazing wekken dat FNV-voorzitter Jongerius zaterdag in eigen kring voor consternatie zorgde met haar mededeling dat ze „graag met de PVV in gesprek” wilde om een „welvaartsvaste AOW” te redden. „We zijn een politiek neutrale belangenclub. We doen zaken met de duivel en zijn oude moer”, zei ze in de Volkskrant.

Maandagochtend moest Jongerius die tactische opvatting over doel en middelen alweer opgeven. Nadat partijleider Wilders de uitnodiging gretig had aanvaard, liet de vakbond maandag weten dat de PVV’er het verkeerd had begrepen. Jongerius had alleen willen zeggen dat de vakcentrale, in haar lobby tegen het AOW-plan van het kabinet, nu echt álle partijen bewerkt. Dus ook de PVV. De bonden die Jongerius in het weekeinde tot de orde hadden geroepen, ambtenarenbond AbvaKabo voorop, namen hiermee gisteren genoegen.

Maar daarmee is de eenheid binnen de FNV niet hersteld. De opmerkingen van Jongerius zijn geen simpele verspreking. De voorzitter gebruikte de metafoor met de duivel eerder, en benadrukt al langer in het openbaar dat de FNV politiek „neutraal” zou zijn. De reden daarvoor is dat een groot deel van de 1,4 miljoen leden, net als de rest van het electoraat, nu ook opschuift naar de PVV. Die trend verklaart mede waarom Wilders de laatste tijd bij meerdere sociaal-economische thema’s vaker stellingen betrekt die vroeger als ‘oud-links’ zouden zijn bestempeld. Een snelle peiling van het televisieprogramma EénVandaag bevestigde gisteren dat de achterban van de FNV gespleten is als het gaat om de relatie tot de PVV.

Jongerius heeft deze breuk in de nu ruim honderdjarige geschiedenis van de ‘moderne vakbeweging’ bijna officieel onthuld. De mythe van een ‘rode familie’ is doorbroken.

Ze heeft zo in eigen kring verwarring gezaaid. Zaterdag zette ze de deur open voor een gesprek met de ‘duivel’; twee dagen later bleek dat ze alleen geïnteresseerd is in de stemmen van Wilders, die meteen gewag maakte van „politieke spelletjes” waarvan hij niet was gediend.

Met haar halfslachtige ‘bondgenotenpolitiek’, zoals het in vakbondsjargon ook wel heet, heeft Jongerius vooral chaos veroorzaakt. En dat voor een doel dat toch al een achterhoedegevecht is, omdat de AOW een acuut probleem vormt en niet aan een snelle herziening ontkomt.