De rechter kon niet langer weigeren

In tien uur ging DSB van een bank met een toekomst naar een bank onder curatele. Hoe geruchten en een lek naar de media een stormloop veroorzaakten op de bank uit Wognum.

Wyb Feddema was aan het eten in een restaurant in Groningen. De kapper en VVD-wethouder uit Leeuwarden zag plots dat het gezelschap aan de tafel naast hem opstond. „Het waren jonge mensen. Ze hadden het over dat ze weg moesten, dat ze een informatiecentrum moesten gaan opzetten, dat ze dat ook ten tijde van Icesave hadden gedaan.”

Feddema zegt dat hij na een week vol spanning rond DSB de conclusie trok dat het met deze bank te maken kon hebben en twitterde al vragend – zonder overigens DSB te noemen – of er soms een bank in de probleem was gekomen?

Diezelfde avond zit Oscar Haegens in een café in Leiden als hij hoort dat er televisieploegen bij de centrale bank in Amsterdam staan. Er komt groot nieuws van De Nederlandsche Bank, twittert hij. „Ik weet alleen niet wat het is. DSB failliet?”

Het zijn op zich onschuldige berichtjes. Maar ze worden snel opgepikt en steeds verder op het internet verspreid. Het gevolg is dat ongeruste klanten zondagnacht opnieuw beginnen met het grootscheeps opnemen van hun spaargeld bij DSB Bank. Dan blijkt ook nog dat er gelekt is naar de ochtendkranten, die melden dat de toekomst van DSB aan een zijden draadje hangt en dat de centrale bank de leiding wil overnemen. De paniek is compleet en de toekomst van DSB is bezegeld.

De stormloop op het spaargeld bij DSB zorgt er maandagochtend voor dat de De Nederlandsche Bank krijgt wat ze wil. Zondagnacht om 1.00 uur weigerde de Amsterdamse rechtbank nog het verzoek van bankpresident Nout Wellink voor een noodregeling. Tien uur later, om 11.15 uur maandagmorgen, geven de rechters alsnog toestemming.

De rechtbank kan dan niet langer vasthouden aan haar besluit van die nacht omdat er om 8.30 uur al 27,7 miljoen euro is opgenomen. Een bedrag dat uiteindelijk oploopt tot 41,6 miljoen euro. In de eerdere afwijzing schreven de rechters nog dat de liquiditeitspositie bij DSB „zorgelijk” is, maar niet zodanig dat er reden is voor een noodregeling. „De uitstroom vertoont een duidelijk dalende tendens en de komende dagen zal moeten blijken of de uitstroom tot stilstand komt. Een voorzetting op het huidige niveau kan DSB zich niet veroorloven”, aldus de rechtbank.

Tot die zondagmiddag is er 622,7 miljoen euro opgenomen van de 4,2 miljard aan spaargeld dat DSB onder beheer had. De uitstroom begint op 1 oktober als Pieter Lakeman, voorzitter van de Stichting Hypotheekleed, zegt dat DSB-klanten hun geld beter weg kunnen halen. In de dagen die volgen wordt er grootscheeps gehoor gegeven aan zijn oproep, maar juist in het afgelopen weekend is de uitstroom sterk afgenomen tot onder de 10 miljoen euro per dag.

Maar volgens de centrale bank heeft DSB wel degelijk een probleem met de liquiditeit door het wegvloeien van spaargeld. In de niet openbare zitting om 21.00 uur zondagavond voert de bank aan dat de DSB Bank alleen aan de liquiditeitseisen kan voldoen omdat zij aanvullende leningen krijgt via de centrale bank.

Aan het Westeinde in Amsterdam is men er dan allang van overtuigd dat Dirk Scheringa en zijn bank niet onafhankelijk verder kunnen. Zaterdag was al duidelijk geworden dat het consortium van de vijf grote Nederlandse banken (ABN Amro, Rabobank, ING, SNS en Fortis) geen overeenstemming bereiken over een overname van DSB Bank. De grootbanken zijn bang voor de claims die DSB kan verwachten vanwege overkreditering en het gebrekkig nakomen van de zorgplicht. „Operatie Homerus”, zoals de medewerkers van de centrale bank de DSB noemen, moet nog voor het begin van de nieuwe week zijn afgerond.

Het ‘nee’ van de rechters komt dan ook hard aan bij de centrale bank en het ministerie van Financiën. De overheid lijkt het af te leggen tegen Dirk Scheringa en zijn bestuursleden. Als duidelijk wordt dat er een run op de DSB bezig is, stuurt de centrale bank om 9.45 uur een e-mail met een nieuw een verzoek tot het instellen van de noodmaatregel. De rechters stellen nu dat de „liquiditeit van DSB zich thans op gevaarlijke wijze ontwikkelt” en gaan akkoord.