150 jaar na Darwin

Ga even rustig zitten, zet een glaasje water klaar en roep uit voorzorg iemand die verstand heeft van reanimatie, want ik heb een mededeling die zelfs van de oerknal nog komkommernieuws maakt: God schiep de aarde niet.

Also sprach Ellen van Wolde.

Ellen van Wolde is hoogleraar religiewetenschappen aan de Radboud Universiteit – leerstoel exegese. Zij bestudeerde grondig het Oude Testament en maakte vorige week tijdens haar oratie haar belangrijkste conclusie wereldkundig: de eerste zin klopt niet. Volgens Van Wolde is het Hebreeuwse woord bara eeuwenlang vertaald als ‘scheppen’, terwijl het eigenlijk ‘scheiden’ had moeten zijn. Ik citeer: in den beginne was er „een enorme watermassa waarin monsters leefden” en daarna kwam God pas om „het land van het water te scheiden”, aldus Ellen.

Is dat ook weer opgehelderd. De Heer was gewoon Bemiddelaar.

Je kunt merken dat het Darwinjaar ten einde loopt. De geloofsgemeenschap heeft een paar maandjes braaf al die grootspraak over evolutie aangehoord, maar toen zelfs Andries Knevel overstag leek te gaan, moet iemand hebben gedacht: niets doen is geen optie meer. Een ambtelijk werkgroepje werd bijeengeroepen en de aanbeveling luidde: laat Ellen nog eens kritisch naar de openbaring kijken. Goddank was het bij de eerste zin al raak en kon de lucht vrij snel geklaard – het bleek allemaal een kwestie van spraakverwarring. Nu nog even uitzoeken waar die watermonsters vandaan komen en de Radboud heeft haar investering dubbel en dwars terugverdiend, lijkt me.

Wel vraag ik me af: hoort dit nu ook bij die ‘linkse hobby’s’ waar ik als belastingbetaler met tegenzin aan meebetaal? Of is dit juist een wezenlijk onderdeel van de joods-christelijke traditie die ik geacht word te koesteren? Ik associeer me niet graag met militante atheïsten die in het ridiculiseren van geloof hun eigen religieuze roeping hebben gevonden, maar als dit soort kolder tegenwoordig nog op universiteiten voor oratie door mag gaan, begin ik me wel af te vragen in welke eeuw we leven. Misschien een mooie onderzoeksvraag voor professor Van Wolde. Laat ik een hint geven: ongeveer 150 jaar na Darwin.

En God dacht, vrij vertaald: ’t is wel goed zo.

Rob Wijnberg