Een klassiek geval

Moet een burgemeester wel een vakantiehuis kopen van een ondergeschikte ambtenaar? Mag een ambtenaar met een gevoelige functie als nevenactiviteit wel projectontwikkelaar van vakantiewoningen in Bulgarije zijn? Moet die burgemeester wel in functie betrekkingen aanknopen met de burgemeester van de kustplaats waar die woning wordt gebouwd? Burgemeester Leers van Maastricht zorgt dezer dagen voor ongemakkelijke vragen.

Vooruitlopend op een publicatie in deze krant van zaterdag laat de gemeente Maastricht spoorslags het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten een ‘feitenrelaas’ opstellen. Daarna kan de gemeenteraad van Maastricht beoordelen of Leers zijn privébelangen voldoende heeft gescheiden van zijn publieke functie.

Daar lijkt het nu niet op. En dat is tamelijk ernstig. Het vertrouwen in het openbaar bestuur is op dit moment niet groot. Limburg heeft bovendien een geschiedenis van belangenverstrengeling en ambtelijke integriteitskwesties. Dan is het slecht nieuws als de burgemeester van Maastricht aperte risico’s op de grens van privé en zakelijk blijkt te nemen.

We weten dat Leers zich door een medewerker heeft laten werven om te investeren in een toekomstig recreatiepark in Bulgarije. Aan het succes van deze onderneming droeg de burgemeester bij door onder zijn relaties andere kopers te werven. De onderneming beloofde hun een kans om te profiteren van de toetreding van Bulgarije tot de Europese Unie. De waarde van het onroerend goed zou daardoor sterk stijgen. De betreffende ambtenaar was deskundig in EU-subsidies die hij voor gemeenteprojecten placht te werven. En de burgemeester van de Verdragshoofdstad van het nieuwe Europa heeft gezag en internationale contacten. Tips over de paardenrace komen immers meestal uit de stallen.

Vanaf dag één klopte dit niet. Noch burgemeester noch ambtenaar dient zich in te spannen voor eigen gewin met de ontwikkeling van onroerend goed waaraan zij als bestuurder kennis of extern gezag aan toevoegen. Een klassiek geval van vermenging van belangen.

Dat de burgemeester dat niet begreep blijkt uit zijn handelen. De investeerder Leers trok als burgemeester aan touwtjes waar gewone vakantiehuiskopers niet bij kunnen: de ambassadeur van Bulgarije in Den Haag, de burgemeester van de kustplaats. Met de vraag of de Bulgaarse justitie het park niet te hulp kon komen met een vervolgingsactie. Voor de kustplaats kwam steun voor de brandweer ter sprake.

Nog deze zomer had gouverneur Frissen, de commissaris van de koningin in Limburg, gezegd dat Limburgse bestuurders een „gezond achterdochtgevoel moeten ontwikkelen en bijzonder alert moeten zijn om niet in valkuilen te trappen”. En vorig jaar beval de Commissie ‘Uitdragen kernwaarden rechtsstaat’ alle publieke gezagsdragers aan ‘consequent het goede voorbeeld’ uit te dragen. Daarmee zouden ‘trots en eerherstel’ voor de overheid worden bevorderd.

Voor dat examen is Leers alvast niet geslaagd.