Zes schilders zijn samen één persoon

Ogenschijnlijk hebben ze niets met elkaar te maken, de zes kunstenaars die exposeren in de Rotterdamse galerie Herenplaats. Ria Pratt schildert met dikke verf Giacometti-achtige figuren, terwijl Judi Ash in naïeve stijl jonge meisjes portretteert. Key valt erbij uit de toon met abstracte composities vol codes en symbolen.

Wat de schilders bindt is dat ze huizen in het lichaam van één persoon, de Britse kunstenaar Kim Noble (Londen, 1961). Noble lijdt aan een dissociatieve identiteitsstoornis (DIS), waarschijnlijk veroorzaakt door seksueel misbruik in haar jeugd. Ze heeft ruim twintig persoonlijkheden (‘alters’), van wie er twaalf schilderen. Omdat hun karakters verschillen – er zitten mannen, vrouwen en kinderen tussen – en de alters geen herinneringen delen, is er nauwelijks een lijn in Noble’s oeuvre te ontdekken. Haar expositie, getiteld Fragments, noemt ze daarom een ‘interne groepstentoonstelling’.

Judi Ash, een aan anorexia en boulimia lijdende tiener, experimenteert met diverse technieken. De collage Memories is opgebouwd uit snippers van foto’s, postzegels, een stukje paspoort en pillen. Ook schildert ze beklemmende, zwart-witgeblokte ruimtes waarin kortgerokte meisjes de toeschouwer uitdagend aankijken.

Abi daarentegen heeft een herkenbaar handschrift. Hij schildert steeds hetzelfde ijle, grijze decor en laat daarin eenzame figuren ronddolen. Verstilde werelden zijn het, waarin niets lijkt te gebeuren. Een jongeman, fotorealistisch geschilderd, leunt nonchalant met de handen in zijn zakken tegen de rand van het schilderij. Een dakloze sloft met zijn bezittingen in een vuilniszak richting mistige horizon. Het is onvoorstelbaar dat deze serene beelden geschilderd zijn door dezelfde hand die ook Judi’s chaotische en onbeholpen portretten op het doek heeft gezet.

Soms zijn er kleine stilistische overeenkomsten te zien. Zo zijn bijvoorbeeld de ogen zowel bij Abi als bij Bonny en bij Judi opvallend amandelvormig. Een andere rode draad is de grimmige toon die uit de werken spreekt. De kapot geschoten schedels van Bonny, de begraafplaatsen van Judi en de eenzaam spelende kinderen van Abi, ze verwijzen indirect naar traumatische gebeurtenissen.

Alleen Ria Pratt durft die expliciet te maken. Op een van haar schilderijen toont ze een klein kind dat op een krukje staat, zodat het net groot genoeg is om een volwassen man oraal te bevredigen. Bij die beelden begin je langzaam te beseffen wat de multigetalenteerde Kim Noble moet hebben mee gemaakt.

Sandra Smallenburg

Kim Noble - Fragments. T/m 1 nov in Galerie Herenplaats, Schiedamse Vest 56-58, Rotterdam. Ma t/m vr 13-17u. Inl: www.herenplaats.nl