Nieuwe pakjes

U hebt in een driesterrenrestaurant een biefstukje met sla en gebakken aardappelen besteld. Daar verschijnt de ober met uw lievelingsgerecht. Het ruikt goed, dat wordt genieten. De schalen worden op tafel gezet. U schrikt, u kijkt verstard naar dat lapje gebraden vlees. Het heeft de grijsgroene kleur van schimmel, het ligt in een badje paarse jus, de aardappeltjes zijn hemelsblauw en de sla is oranje.

U krijgt geen hap meer door uw keel, wordt boos en wilt de gerant spreken. Die verschijnt. Ja, zegt hij, het spijt ons ook. Maar het is het nieuwe voorschrift van de vegetarische bond. We kunnen het eten van vlees niet verbieden maar we moeten het zoveel mogelijk tegengaan. We zijn verplicht, er een weerzinwekkende kleur aan te geven. En dat geldt ook voor de bijgerechten. Maar de smaak, meneer. Hij klakt met zijn tong. De smaak blijft hemels!

De Europese Commissie bestudeert nu een plan om de pakjes sigaretten van alle merken te ontkleuren, alle fleur en typografische identiteit eraf te halen. Als het doorgaat zijn volgend jaar alle pakjes grijs of wit, zonder logo en illustraties. Alleen de naam van het merk blijft gehandhaafd en verder wordt de roker in heel Europa in hetzelfde lettertype met de dood bedreigd.

Heeft de aanblik van het pakje iets met de smaak van de sigaret te maken? Denk je dat je een Camel hebt opgestoken als je bezig bent aan een Chesterfield die je uit een pakje hebt gehaald waarop Camel staat? Misschien moet ik het eens proberen. Smaakt welke sigaret dan ook anders als hij uit een pakje komt waarop in rouwletters wordt gemeld dat roken dodelijk is, je omgeving in gevaar brengt en het sperma beschadigt?

Het is best mogelijk dat pubers die het ook eens willen proberen, erdoor worden afgeschrikt en dat is maar goed ook. Want roken is slecht en het werkt verslavend en bovendien kost het steeds meer geld. Nooit zou ik een opgroeiend kind, of een jongmens of welke niet-roker van welke leeftijd dan ook in de verleiding willen brengen. Als die tot grijze kartonnen doodskistjes omgebouwde pakjes sigaretten helpen, dan heeft het mijn zegen. Misschien leeft de mensheid over twee generaties in een totaal rookvrije samenleving. Maar daar gaat het nu niet om.

We zitten hier nog een jaar of twintig misschien met een steeds sneller verminderend aantal oude verslaafden opgescheept. Hopeloze gevallen die denken dat roken erbij hoort. Hun opa’s hebben gerookt, ze kunnen zich hun vader niet voorstellen zonder sigaret. Ze komen uit een periode van de geschiedenis waarin de brandende tabak kracht bijzette aan de intensiteit van leven. In de Hongerwinter rookten ze eigen teelt, daarna werden door de bevrijders de sigaretten uit de lucht gegooid.

Ik ben begonnen in het eerste oorlogsjaar, toen ik dertien was. Roken is voor mijn generatie verbonden met het vieren van kleine triomfen en het verbijten van nederlagen, met de militaire dienst, Indië, mijn eerste romances, werk, droefheid en geluk. Roken was gewoon. Bekijk eens een oude film om je ervan te overtuigen hoe het toen was. Casablanca bijvoorbeeld. Daar wordt gepaft op het pathologische af en het blijft een mooie film. Play it , Sam.

Nu heeft onze zorgzame overheid de genadeloze strijd met de sigaret aangebonden. Dat denken onze bewindslieden. Maar het is anders. Ter wille van het algemene goede doel zijn ze bezig, de existentie van een groot deel van een paar generaties te knevelen. Die mensen verzetten zich natuurlijk, maar voorzover ik weet vergeefs. Aan de dreigende teksten zijn ze gewend, met die nieuwe pakjes zullen ze ook wel leren leven. Maar ze willen openbare ruimtes waar ze zich vrij aan hun zonde kunnen overgeven. Speakeasies met asbakken, drank, muziek uit de jaren vijftig, zestig, tot en met tachtig, een paar dreigende teksten kunnen er ook nog wel bij, maar geen geheime politie. Menslievende ministers, doe er iets aan.