Gang ùt, nesso 2

Prof. dr. Marijke van der Wal is wel erg onvolledig als zij in NRC Handelsblad van 3 oktober met betrekking tot kween stelt: `In het huidige Nederlands komt het woord inderdaad niet meer voor, maar volgens het `Woordenboek der Nederlandsche Taal` (WNT) werd kween begin twintigste eeuw nog in dialecten van Overijssel en Gelderland aangetroffen`. A.A. Weijnen Etymologisch dialectwoordenboek (Den Haag 2003) verwijst bij kween o.a. naar het Woordenboek van de Brabantse Dialecten WBD (Assen 1980) en het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten WVD (Tongeren 1993). Ook in afleveringen van het Woordenboek van de Limburgse Dialecten WLD (Assen 1998, 2001) komt kween/kwee voor. Het betreft vooral onvruchtbare koeien, maar ook paarden, schapen, geiten en kippen kunnen kween of kwee zijn. In de Nedersaksische streektalen komt het woordtype kween ook nog voor, vooral als het gaat om een onvruchtbare koe: zie het `Stellingwarfs Woordeboek` (Oosterwoolde 1994) en het Woordenboek van de Drentse dialecten WDD (Assen 1996). Ook in hedendaagse regionale Gelderse dialectwoordenboeken staat het. In het Veluwse deel van het Woordenboek van de Gelderse dialecten WGD (Utrecht 2006) wordt voor Bunschoten/Spakenburg vermeld dat een homoseksuele man er een kwee genoemd wordt. En in het deel voor het Gelderse Rivierengebied (eveneens in 2006 gepubliceerd) is voor Druten opgegeven dat een kween er een (overdreven) preutse vrouw is. In het Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten WALD (Doetinchem 1993) staat kwenne o.a. in de betekenis `lesbische vrouw`. In de Achterhoek is overigens ook de betekenis onvruchtbare koe bekend. Mw. Schoonheim vertelt in het artikel van 26 september jl. (waarop mw. Van der Wal reageert) onder het kopje `doorklikken` over de digitale mogelijkheden: hoe van het ene woordenboek doorgeklikt kan worden naar een ander. `De gebruiker kan dan Nederlandse woorden volgen over een periode van duizend jaar of soms nog langer`. Hoe treffend toont het voorbeeld kween aan dat zonder onze dialecten de geschiedenis van woorden niet volledig in beeld gebracht kan worden.

Wetenschapsbijlage 26-09 en 03-10-09