Ballen op leven en dood

Dr. Zeepaard gaat wel eens naar een museum. Dan vraagt hij: wat is hier het speciaalst? In het Museum Volkenkunde in Leiden is het een balspel van de Maya’s, dat je kunt spelen met een Wii.

“Kijk”, zegt Laura van Broekhoven. Zij heeft in het Museum Volkenkunde in Leiden de nieuwe tentoonstelling over het machtige oude Mayavolk gemaakt. Nu doet ze in één van de zalen een brede riem om en gaat voor de muur staan. Er verschijnen witte letters op de muur: ‘Spring!’. En terwijl Laura springt, begint het spel.

Op de muur staan nu twee witte figuurtjes: één is Laura en de ander haar tegenstander. Ze staan in een stoffige arena met links en rechts een hoge muur. Er hangt een grote stenen ring aan en Laura en haar tegenstander moeten proberen daar een bal doorheen te schieten. Maar zonder hun handen, voeten of hoofd te gebruiken. De bal mag alleen tegen de riem om hun heupen stuiteren.

Dit Wii-spel is niet makkelijk. En je moet het goed spelen, want anders... zak je zomaar door de grond naar de onderwereld. Dat is pas verliezen!

“Of de Maya’s de verliezers van het spel echt aan hun onderwereldgoden offerden weten we niet”, zegt Laura. Maar de arena bestaat wel. Hij staat tussen andere gebouwen van de oude en verlaten Mayastad Chichen Itza in Mexico. Duizend jaar geleden zaten er allemaal toeschouwers op de zeven meter hoge muren.

“Het balspel is ook belangrijk in het scheppingsverhaal van de Maya’s”, zegt Laura. Volgens dat verhaal werden de eerste mensen van maïs en godenbloed gemaakt. Ze leefden in de tussenwereld. De goden woonden in de onderwereld ver onder hun voeten, en in de bovenwereld hoog boven hun hoofden.

Maar alles was pas echt af nadat twee godenzonen, de broers Hunahpu en Xbalanque, het balspel hadden gespeeld met de goden uit de onderwereld. Ze speelden op leven en dood. “De goden hakten zelfs het hoofd van Hunahpu af en gingen er mee ballen”, zegt Laura.

Gelukkig schoot een agouti, een klein knaagdier, te hulp. De agouti rolde zich op alsof hij het hoofd was, zodat de broers het echte hoofd vlug op Hunaphu’s lijf konden terugzetten. Daarna hakten ze de goden alsnog in de pan.

Hunahpu en Xbalanque leefden verder als de zon en Venus. En de Maya’s? Die beschreven nog lang hun wereld en hun leven in Midden-Amerika met ingewikkelde hiëroglyfen. Ze maakten kalenders en deden geheimzinnige voorspellingen; onder meer over het jaar 2012. Wil je daar meer van weten? Ga dan gauw naar Leiden!