We zijn geen Sonny en Cher

The XX maakt liedjes met een bedwelmend effect, gezongen met een dikke tong.

Morgenavond speelt de band in Paradiso.

De nieuwe Londense band The XX maakt dromerige en duistere liedjes. De gitaar heeft een omfloerste galm, de zanger en zangeres zingen met dikke tong, alsof ze op de rand van het bewustzijn zweven. Ook op de luisteraar heeft de muziek een bedwelmend effect: samen met zangeres/gitariste Romy Croft, zanger/bassist Oliver Sim, keyboardspeelster Baria Qureshi en beat-creator Jamie Smith, zakken we weg in een donzige wereld.

Een donzige, zwartgekleurde wereld – zo blijkt op een ochtend in een Amsterdams hotel, waar Sim en Croft net wakker werden in de luxe van een kamer met tv en stromend water: Croft heeft zwart geverfd haar, allebei dragen ze zwarte kleren. De muzikanten, beiden twintig jaar en afkomstig uit Zuid-Londen, zijn de afgelopen periode onafgebroken onderweg geweest om op te treden en interviews te geven. Ze hebben alle sjofele hotelkamers van Groot-Brittannië gezien, vertelt Croft, terwijl Sim koffie inschenkt. Croft, die een jaar de kunstacademie deed voordat ze voltijds muzikante werd, is het brein achter de band. Niet alleen muzikaal heeft ze de meeste inbreng, ze is ook de ontwerper van het simpele maar opvallende beeldmerk van de band: twee strakke witte x-en tegen een zwarte achtergrond. Al voordat de cd uit was, waren de x-en in Londen bekend. Fans spoten het logo op hun T-shirt, en verspreidden stickers met x-en door de stad.

Inmiddels is de cd, genaamd XX, verschenen, met daarop prachtige nummers als ‘Chrystallized’ en ‘VCR’. Sim en Croft kunnen zich vinden in de omschrijving ‘valiumpop’. Croft: „Niet dat we valium gebruiken...” Sim: „Dat slaperige klopt voor onze muziek, en ook voor ons als mens. Wij zijn niet uitbundig of opgewonden, we zijn eerder verlegen. De muziek weerspiegelt ons karakter.”

Typerend voor The XX is de zang die als een zware tennisbal tussen Croft en Sim heen en weer kaatst. De hese stem van Croft wordt beantwoord door de slaperige klank van Sim. Ze zingen daarbij ieder hun eigen tekst. „We schrijven thuis, apart van elkaar”, zegt Croft. „We praten via iChat, en lezen dan wat de ander heeft geschreven.” Volgens Croft gaan de bijdragen van haar en Sim over ongeveer hetzelfde onderwerp, al is er geen sprake van een dialoog. „Het zijn liefdesliedjes”, zegt ze. „Maar Oliver en ik zijn bevriend sinds we drie waren, ik beschouw hem als mijn broer. Het zou vreemd zijn om het tegen hem over liefde te hebben.”

Sim: „We zijn geen Sonny & Cher.” Croft: „Ik vraag ook nooit aan hem wat hij ergens mee bedoelt. We bekijken elkaars ideeën en geven er een eigen interpretatie aan. We praten langs elkaar heen.” De onderwerpkeuze van nummers als ‘Basic Space’ en ‘VCR’ is, anders dan de bedwelmende muziek, verrassend direct. Oliver en Romy vragen hun liefdespartners om fysieke en mentale aandacht: ‘I’m froze by desire’.

Sim en Croft begonnen op hun vijftiende muziek te maken, twee jaar later kwamen Jamie Smith en Baria Qureshi erbij. Sindsdien treden ze op als The XX; eerst in pubs, inmiddels ook op festivals. Hoe gedraagt het publiek zich tijdens hun concerten? „Sommigen staan met dichte ogen te luisteren, anderen dansen. Live klinken de nummers zwaarder dan op de cd”, zegt Sim. „‘In Fantasy’ en ‘Night Time’ bijvoorbeeld zit een extra laag subsonische bassen die live nog harder aankomt.” Die sub-bas is een vondst uit de nu in Engeland populaire dubstep. Een kenmerk van deze stroming is het extreem diepe basgeluid, dat weer is terug te voeren op Jamaicaanse dubmuziek uit de jaren zeventig.

Deze toevoegingen zijn bedacht door bandlid Jamie Smith, die ooit de drummachine verving waarmee The XX in haar begindagen optrad. Zijn beats zijn samengesteld uit samples. Die samples worden opgeslagen in ‘pads’ en met de handen bespeeld, als een elektronisch drumstel. Smith produceerde ook zelf de cd en zorgde voor de organische versmelting van ouderwetse klank – van de ‘surf’-gitaar – en een eigentijdse onderstroom van elektronische details.

Croft noemt Jamie een ‘geluidsfreak’. „Oliver en ik letten op teksten, zang en melodie. Jamie, en ook Baria, zijn uitsluitend geconcentreerd op de klank van de muziek. Zij horen niet dat er iemand aan het zingen is. Soms zeg ik tegen ze: ‘Wow, hoorde je die tekst?’ Dan begrijpen ze niet waar ik het over heb.”

The XX treedt op: morgen in Paradiso, Amsterdam. De cd XX is nu uit bij V2.