Sneuvelde Capa's soldaat bij ongeluk?

Rosan Hollak

De soldaat op de beroemde foto De Vallende Soldaat van oorlogsfotograaf Robert Capa kwam echt om het leven – maar door een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Dat zegt oud-directeur John Morris (92) van fotopersbureau Magnum, een oude vriend van Capa, in een interview met deze krant. Al jarenlang twijfelen onderzoekers aan de authenticiteit van de foto die Capa in 1936 maakte tijdens de Spaanse burgeroorlog. Morris weerspreekt hiermee onder meer de lezing van de Australisch-Britse schrijver en journalist Phillip Knightley. Hij beweerde in 1975 dat De Vallende Soldaat geënsceneerd moet zijn. Morris: „Ik weet zeker dat de man op de foto is gestorven. Ik vermoed dat Bob op pad was met een groep republikeinse soldaten die aan het dollen waren. Ik denk dat hij die bewuste soldaat heeft gevraagd te poseren en dat, op het moment dat hij zijn camera op hem richtte, de man onverwachts is neergeschoten, waarschijnlijk door een sluipschutter.”

Morris wordt in zijn overtuiging gesterkt door wat de Duitse fotojournalist en Life-medewerker Hansel Mieth, vrouw van fotograaf Otto Hagel, hem jaren geleden vertelde. Toen Capa bij het stel op bezoek was, hoorde Mieth haar man en Capa discussiëren in de keuken. „[Bob zei] tegen Otto: „Ik wil er niet over praten, uiteindelijk is de man dood, en wie wil er nu een reputatie bouwen op de dood van iemand die een vriend had kunnen zijn?” Capa’s biograaf Richard Whelan publiceerde recentelijk in This is War! (2007) een variant op datzelfde ‘keukengesprek’.

Knightley houdt vol dat Capa de foto ensceneerde. Maar hij denkt niet dat hij de wereld wilde bedriegen. „Capa heeft zelf nooit gezegd dat wat hij fotografeerde ‘het moment van dood’ was.”

Morgen opent in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam een dubbeltentoonstelling This is War! Robert Capa at Work & Gerda Taro.

Hoe waar is de foto van Capa? Cultureel Supplement: pagina 12