Aanmoediging voor internationale dialoog

Hoewel Obama slechts zijn eerste stappen op het wereldtoneel heeft gezet, geeft het Nobelcomité hem alvast een staande ovatie.

De Nobelprijs voor de Vrede is dit jaar een aanmoedigingsprijs. Amper acht maanden is Barack Obama president van de Verenigde Staten. Hij heeft nauwelijks meer kunnen doen dan plannen ontvouwen. Hij heeft zich vooral onderscheiden met toespraken. En hij overweegt meer troepen te sturen naar de slepende oorlog in Afghanistan, die nu al een schaduw over zijn presidentschap dreigt te werpen.

En toch wordt hij al beloond met de Nobelprijs voor de Vrede. Het thema waarmee Obama vorig jaar campagne voerde, hoop, is blijkbaar ook aangeslagen bij het Noorse Nobelcomité. „Zelden heeft iemand de wereldbevolking zoveel hoop gegeven op een betere toekomst”, schrijft het comité in zijn toelichting.

Of die hoge verwachtingen ook vervuld gaan worden is nog hoogst onzeker. Maar de manier waarop de nieuwe Amerikaanse president zijn eerste stappen op het wereldtoneel heeft gezet, leverde hem vandaag alvast een staande ovatie uit Oslo op.

Zo kan de Nobelprijs, bijna een jaar nadat de Amerikaanse kiezers hun vertrouwen in hem uitspraken, gezien worden als een symbolische nagekomen stem voor Obama van dat deel van de wereld dat boven alles opgelucht is dat de periode-Bush na acht jaar voorgoed voorbij is. Het Nobelcomité viert met de toekenning van de prijs aan Obama het „nieuwe klimaat” dat hij in de internationale politiek al veroorzaakt zou hebben.

In zijn eerste toespraak voor de Verenigde Naties verzekerde Obama de wereld twee weken geleden dat zijn land diplomatie, dialoog en multilateraal overleg weer serieus neemt. Amerika, was de boodschap, is terug als constructief lid van de wereldgemeenschap.

Ook daar viel die boodschap in goede aarde. Ook daar ging men er voor het gemak aan voorbij dat Obama zich heel wat minder onderscheidt van zijn voorganger in diens tweede termijn dan veel van zijn fans hadden verwacht.

Vervolg Nobelprijs: pagina 5

Vredesprijs voor Obama na bloedigste zomer in Afghanistan

Vervolg Nobelprijs van pagina 1

In de verkiezingscampagne wierp Hillary Clinton, toen nog zijn rivaal, de vraag op of Obama wel voorbereid was voor het mythische nachtelijke crisistelefoontje, dat om drie uur ’s morgens om een snelle en evenwichtige presidentiële reactie vraagt. Vandaag kwam het telefoontje om vijf uur ’s morgens – en behelsde niet helemaal wat Hillary Clinton had gedacht.

Als Obama de realist is die hij heet te zijn, dan zal hij niet meteen een gat in de lucht hebben gesprongen. Steun in de publieke opinie of in het Congres zou hij nu heel wat beter kunnen gebruiken.

Het Nobelcomité prijst Obama’s aanzet voor nieuwe onderhandelingen die tot vermindering van het aantal kernwapens moeten leiden, en ook zijn streven naar een kernwapenvrije wereld. In december moet duidelijk worden of de gesprekken met Moskou inderdaad leiden tot een nieuw akkoord over inkrimping van de nucleaire arsenalen. Het doel van een kernwapenvrije wereld zal „misschien niet eens tijdens mijn leven” bereikt worden, erkent Obama zelf.

Geprezen wordt Obama ook voor de „meer constructieve rol” die de VS spelen in de onderhandelingen over een klimaatakkoord. Met zijn aantreden kwam inderdaad een eind aan de openlijke Amerikaanse obstructie tegen internationale afspraken over het bestrijden van klimaatverandering.

Maar bij de internationale klimaatonderhandelingen die eind van het jaar in Kopenhagen moeten leiden tot een nieuw akkoord, weigeren de VS verplichtingen op zich nemen als China en India niet hetzelfde doen. Ook onder Obama wil Amerika af van het ‘Kyoto-protocol’, dat in 2001 door zijn voorganger werd afgewezen.

In het Midden-Oosten wekte Obama al snel na zijn aantreden hoop op een frisse aanpak van het eindeloze Israëlisch-Palestijnse conflict. Met zijn oproep aan Israël de bouw in nederzettingen in bezet Palestijnse gebied volledig stil te leggen, nam hij in mei afstand van het beleid van Bush dat in de Arabische wereld als pro-Israëlisch werd gezien. De verwachtingen waren dan ook hoog gespannen.

Maar de Israëlische regering week niet en van bevriezing van de bouw wordt niets meer vernomen. Obama’s speciale afgezant George Mitchell arriveerde gisteren in Jeruzalem om, zei hij, „een snelle hervatting van de vredesonderhandelingen” te realiseren. Maar de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Lieberman zei voor een ontmoeting met Mitchell dat Washingtons doel van alomvattende vrede „een illusie” is.

Obama maakte zijn belofte waar om zonder voorwaarden vooraf in gesprek te komen met Iran over zijn omstreden nucleaire programma. Een eerste bijeenkomst, in Genève, tussen Iran en zes grote mogendheden verliep relatief soepel. Maar het is veel te vroeg de uitkomst te voorspellen.

In de strijd tegen het wereldwijde moslimterrorisme heeft Obama Afghanistan en Pakistan weer centraal gesteld. Hij ontvouwde een nieuwe strategie, waarin militair optreden gecombineerd wordt met verbetering van het Afghaanse bestuur en een nauwere relatie met de nieuwe, civiele Pakistaanse regering. In Afghanistan komt de bloedigste zomer sinds de val van de Talibaan ten einde. De 17.000 extra Amerikaanse militairen die Obama weken na zijn aantreden uitzond hebben nog geen kentering op het slagveld teweeg kunnen brengen.